روایت روزنامه هاآرتص از شباهت‌ها و تفاوت‌های سیاست احزاب اسرائیل: اختلاف در تاکتیک؛ شباهت در راهبرد امنیتی
یک پژوهشگر اسرائیلی در یادداشتی با اشاره به انتخابات پارلمانی اسرائیل نوشت که جابه‌جایی احتمالی قدرت، لزوماً به تغییر سیاست‌های منطقه‌ای اسرائیل منجر نخواهد شد؛ زیرا مخالفت با تشکیل کشور مستقل فلسطین و حمایت از رویکرد نظامی در قبال ایران و کشورهای همسایه، همچنان از محورهای مشترک جریان‌های اصلی سیاسی اسرائیل است.
به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از ایرنا، آلوف بن، سردبیر روزنامه «هاآرتص» و پژوهشگر ارشد مرکز بیل گراهام برای تاریخ بین‌المللی معاصر در دانشگاه تورنتو، در یادداشتی به بررسی پیامدهای نتایج انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر بر سیاست‌های داخلی و خارجی این رژیم پرداخت و نوشت، نگاه بسیاری از ناظران بین‌المللی به رقابت بنیامین نتانیاهو و گادی آیزنکوت، رقیب اصلی او، دوخته شده است؛ انتخاباتی که از منظر سیاست داخلی می‌تواند بر آینده قدرت سیاسی تأثیر بگذارد، اما به‌احتمال زیاد تغییر بنیادینی در سیاست خارجی، رویکرد امنیتی و سیاست‌های این رژیم در قبال فلسطینیان ایجاد نخواهد کرد. محور اصلی این رقابت، برخلاف انتظارات برخی از مخالفان نتانیاهو، نه چگونگی پایان‌دادن به مناقشه فلسطین، بلکه تعیین مسئولیت شکست امنیتی هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (عملیات طوفان الاقصی) و انتخاب فردی است که بتواند مدیریت جنگ‌ها و پیامدهای بین‌المللی آن را برعهده بگیرد.
انتخابات اسرائیل تغییری در سیاست‌های این رژیم ایجاد نمی‌کند
آلوف بن تأکید کرد که بازگشت نتانیاهو به قدرت می‌تواند نگرانی‌ها درباره تضعیف بیشتر نهادهای حقوق بشری و افزایش نفوذ جریان‌های راست افراطی و مذهبی را تشدید کند. در دوران طولانی زمامداری نتانیاهو، اسرائیل رویکرد تهاجمی‌تری در منطقه در پیش گرفته، طرح راه‌حل دولتی را کنار گذاشته، به گسترش شهرک‌های غیرقانونی صهیونیست‌نشین در کرانه باختری ادامه داده و جنگ ویرانگری را در غزه دنبال کرده است. حملات نظامی به ایران و حضور نظامی در بخش‌هایی از لبنان و سوریه نیز در چارچوب سیاستی قرار گرفته‌اند که مقام‌های اسرائیلی آن را تأمین امنیت می‌خوانند، اما پیامدهای آن به افزایش تنش‌های منطقه‌ای و فشارهای بین‌المللی بر این رژیم انجامیده است.
وی نوشت، آیزنکوت در مقایسه با نتانیاهو از دیدگاه لیبرال‌تری در زمینه اداره داخلی برخوردار است و از استقلال ساختار قضایی و حرفه‌ای‌بودن دستگاه اداری حمایت می‌کند. پیروزی او می‌تواند زمینه را برای عقب‌گرد از برخی اقدامات نتانیاهو علیه نهادهای مستقل فراهم کند. بااین‌حال، این تفاوت‌ها لزوماً به معنای تغییر مسیر اسرائیل در سیاست خارجی نیست. تقریباً تمام احزاب یهودی اسرائیل، از جمله جریان سیاسی آیزنکوت، با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالفند و جنگ غزه را از منظر امنیتی، اقدامی ضروری یا موجه معرفی می‌کنند. حمایت از حملات علیه ایران و ایجاد مناطق موسوم به «امنیتی» در لبنان و سوریه نیز در میان بخش بزرگی از جریان سیاسی یهودی اسرائیل مشترک است.
بنابراین، اختلاف اصلی آیزنکوت و نتانیاهو در حوزه امنیتی بیشتر به نحوه مدیریت عملیات نظامی و تصمیم‌های تاکتیکی مربوط می‌شود تا اصل این سیاست‌ها. منتقدان نتانیاهو می‌گویند او با رد برخی پیشنهادهای آتش‌بس، فرصت آزادی زودتر اسرای اسرائیلی را از بین برد و در دستیابی به پیروزی ناکام ماند. آیزنکوت نیز از رویکرد نظامی گسترده علیه حماس حمایت کرده و وعده داده است در صورت پیروزی، ظرف ۱۸ ماه به حکومت این گروه در غزه پایان دهد؛ هرچند موضع او امکان استفاده از ابزارهای دیپلماتیک را به‌طور کامل منتفی نمی‌کند. او همچنین با هدف اعلام‌شده نتانیاهو علیه ایران مخالفت کرده و معتقد است چنین هدفی را نمی‌توان صرفاً از طریق حملات هوایی محقق کرد. با وجود این، آیزنکوت از بمباران ایران برای تضعیف توان نظامی و برنامه هسته‌ای آن حمایت کرده است.
در موضوع کرانه باختری نیز تفاوت‌هایی میان دو رقیب وجود دارد. افزایش حملات شهرک‌نشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان و تلاش برای بیرون‌راندن آنان از سرزمین‌هایشان، به یکی از محورهای انتقاد از کابینه نتانیاهو تبدیل شده است. به‌گفته منتقدان، نتانیاهو به‌دلیل وابستگی به متحدان راست افراطی خود، در برابر این اقدامات مماشات کرده است؛ درحالی‌که آیزنکوت رفتار خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان را «تروریسم یهودی» توصیف کرده و وعده مقابله با آن را داده است. او همچنین با طرح شهرک‌سازی E۱ که می‌تواند ارتباط جغرافیایی مناطق فلسطینی را مختل کند، مخالفت کرده است. بااین‌حال، این مواضع به معنای حمایت او از تشکیل کشور فلسطین نیست و آیزنکوت نیز تاکنون مخالفت خود را با چنین طرحی اعلام کرده است.
هفتم اکتبر؛ جدال انتخاباتی بر سر مسئولیت شکست امنیتی
آلوف بن ادامه داد، یکی از عوامل تعیین‌کننده در انتخابات، پیامدهای حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ است که به کشته‌شدن حدود ۱۲۰۰ اسرائیلی و اسارت ۲۵۱ نفر انجامید. مخالفان نتانیاهو او را مسئول بزرگ‌ترین شکست امنیتی تاریخ اسرائیل می‌دانند و به سیاست‌های او در قبال جنبش حماس، نادیده‌گرفتن هشدارهای اطلاعاتی و جلوگیری از تحقیقات مستقل درباره این شکست استناد می‌کنند. آیزنکوت بارها نتانیاهو را به نپذیرفتن مسئولیت سیاسی این فاجعه متهم کرده است. در مقابل، نتانیاهو و حامیانش مسئولیت را متوجه ارتش و دستگاه‌های امنیتی دانسته و حتی نظریه‌هایی درباره وقوع «خیانت از درون» مطرح کرده‌اند.
با وجود اختلاف بر سر مسئولیت این شکست، دو طرف در برداشت اصلی خود از تحولات منطقه‌ای تفاوت چندانی ندارند؛ آن‌ها اسرائیل را در محاصره دشمنانی سرسخت می‌دانند و نسبت به امکان اعتماد به فلسطینیان بدبین هستند. این نگرش، به‌ویژه پس از هفتم اکتبر، در بخش بزرگی از رژیم صهیونیستی تقویت شده و به ابزاری در رقابت‌های انتخاباتی تبدیل شده است. نتانیاهو می‌کوشد با برجسته‌کردن مخالفت خود با همکاری احزاب عرب، رأی‌دهندگانی را جذب کند که ممکن است از عملکرد او ناراضی باشند، اما حاضر نیستند کابینه‌ای با حمایت احزاب عرب اسرائیلی تشکیل شود. در مقابل، اگر نظرسنجی‌ها درست باشند، آیزنکوت برای تشکیل کابینه به حمایت مستقیم یا ضمنی احزاب عرب نیاز خواهد داشت؛ مسئله‌ای که می‌تواند دامنه ائتلاف احتمالی او را محدود کند.
مخالفت با تشکیل کشور فلسطین
در این میان، راه‌حل دو دولتی که زمانی یکی از محورهای دیپلماسی بین‌المللی برای حل مناقشه فلسطین بود، در سیاست اسرائیل بیش از پیش به حاشیه رانده شده است. در میان جریان‌های یهودی، یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات‌ها، از معدود چهره‌هایی است که بر جدایی از فلسطینیان و بازگشت به دیپلماسی تأکید می‌کند، هرچند برنامه روشنی برای تحقق این هدف ارائه نشده است.
تداوم این سیاست‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که هزینه‌های دیپلماتیک و اقتصادی اقدامات رژیم صهیونیستی رو به افزایش است. تخریب گسترده غزه، اتهام‌های مربوط به نقض حقوق بشر و گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری، وجهه بین‌المللی این رژیم را به‌شدت تضعیف کرده است. شماری از سیاستمداران و دولت‌های غربی نسبت به پیامدهای انسانی جنگ غزه ابراز نگرانی کرده‌اند و برخی نیز اقدامات تنبیهی علیه شهرک‌ها و شرکت‌های مرتبط با ساخت‌وساز در سرزمین‌های اشغالی را در دستور کار قرار داده‌اند. تحریم‌های مرتبط با شهرک‌سازی می‌تواند فعالیت مالی شرکت‌ها و بانک‌های اسرائیلی را دشوارتر کند و فشار اقتصادی بر این رژیم را افزایش دهد.
هزینه‌های فزاینده اشغالگری و تشدید انزوای بین المللی
وی سپس به وضعیت کنونی حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی پرداخت و نوشت، حمایت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری این کشور از نتانیاهو همچنان یکی از پشتوانه‌های مهم رژیم صهیونیستی به شمار می‌رود، اما در داخل آمریکا نیز انتقادها از جنگ غزه و استفاده از تسلیحات آمریکایی در این جنگ افزایش یافته است. بخشی از دموکرات‌ها و شماری از جمهوری‌خواهان خواهان محدودکردن کمک‌های نظامی و انتقال فناوری به اسرائیل شده‌اند. آلوف بن هشدار داد، در صورت تغییر توازن قدرت در کنگره آمریکا، احتمال دارد فشار برای مشروط‌کردن کمک‌ها یا توقف حمایت‌های بدون قیدوشرط افزایش یابد. این تحولات نگرانی مقام‌های اسرائیلی درباره انزوای فزاینده بین‌المللی را تشدید کرده است؛ موضوعی که در گفتمان سیاسی اسرائیل با عنوان احتمال وقوع «سونامی دیپلماتیک» توصیف می‌شود.
تغییر کابینه، تداوم بحران
این پژوهشگر صهیونیستی افزود، آیزنکوت احتمالاً در صورت پیروزی می‌تواند برای مدتی روابط اسرائیل با برخی شرکای بین‌المللی را بهبود ببخشد. شفافیت بیشتر، مذاکره با متحدان و کاهش سرعت شهرک‌سازی از جمله اقداماتی است که ممکن است از شدت انتقادهای خارجی بکاهد. بااین‌حال، توانایی او برای ایجاد تغییرات بنیادی به ترکیب ائتلاف حاکم وابسته خواهد بود. احزاب راست‌گرایی که می‌توانند در تشکیل کابینه او نقش داشته باشند، با تشکیل کشور فلسطین مخالف‌اند و هرگونه تغییر جدی در این زمینه ممکن است به فروپاشی ائتلاف منجر شود.
این در حالی است که نظرسنجی‌ها از رقابتی نزدیک حکایت دارند و ممکن است هیچ‌یک از دو رقیب نتواند اکثریت لازم برای تشکیل کابینه را به دست آورد. در چنین شرایطی، مذاکرات ائتلافی، تلاش برای جذب متحدان رقیب یا حتی برگزاری انتخابات مجدد محتمل خواهد بود. تجربه انتخابات پی‌درپی اسرائیل در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ نیز نشان می‌دهد که رسیدن به توافقی پایدار میان احزاب سیاسی این رژیم دشوار است.
آلوف بن در پایان نتیجه گرفت، در نهایت، نتیجه انتخابات هرچه باشد، انتظار تغییر اساسی در سیاست رژیم صهیونیستی در قبال فلسطینیان و منطقه چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد. حتی در صورت شکست نتانیاهو، کابینه جدید احتمالاً به حضور نظامی در بخش‌هایی از سرزمین‌های همسایه و اعمال سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه فلسطینیان ادامه خواهد داد. در چنین وضعیتی، اسرائیل ناچار است برای مقابله با انزوای بین‌المللی و محدودیت‌های احتمالی تسلیحاتی و اقتصادی، هزینه بیشتری بپردازد و شاید به توسعه تولید داخلی تجهیزات نظامی روی آورد. در عین حال، احتمال کاهش حمایت آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل متحد می‌تواند یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های راهبردی اسرائیل باشد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
