نعل وارونه در امنیت غذایی

وزیر جهاد کشاورزی، شب‌هنگام شنبه سی‌ام خرداد در گفتگوی ویژه خبری شبکه خبر سیما با اشاره به جنگ موسوم به چهل‌روزه می‌گوید: 85 درصد از امنیت غذایی کشور با اتکا به تولید داخل و فقط 15 درصد از واردات تأمین می‌شود و بعد از آن، این مفهم و جمله را به شکل‌های مختلف در مصاحبه‌های متعدد بیان داشته و حتی در روزهای اخیر تکرار کرده است.

 ایشان نگفته است چقدر از آن 85 درصد تولید داخل متکی به واردات نهاده‌ها برای تولیدات شیر، گوشت قرمز، تخم‌مرغ و گوشت مرغ و سایر مواد زراعی، باغی و شیلات است. اول، بی‌پرده و تعارف باید گفت این تعریف در مورد امنیت غذایی درست نیست و دوم، این آمار هم گویا نیست و مبهم است.

حال اگر فرض کنیم که اکثریت جمعیت کشور پای تماشای این برنامه نشسته باشند که البته این‌گونه نیست و مردم معمولاً درگیر تماشای سریال، فوتبال یا گزارش‌های جنبی آن هستند، باید گفت تعدادی که این برنامه را نگاه می‌کنند بیش از آنکه حرف‌های ایشان را باور و به گفته‌هایش دقت کنند در همان لحظه به سفره‌ها و یخچال‌های خالی یا پُر از مواد غذایی پروتئینی فکر می‌کنند که امشب چه دارند بخورند یا آیا فردا، تخم‌مرغ، پنیر، شیر یا کره‌ای برای صبحانه دارند یا خیر.

به عبارتی ساده، درک آنان از این 85 درصد تولید داخل واقعیت دیگری است که فراتر از گفته وزیر در ذهن و فکر آنان نشسته و برایشان موجودیت یافته. البته این‌گونه پیام‌ها برای مسئولان رده بالا، بدون اینکه مداقه کنند، خوشایند است و درکی متفاوت از مردم در مورد این خبرها دارند که مثلاً چه قدر خوب و عالی!

 در کنار این‌ها، برای اکثر بینندگان برنامه ویژه خبری و گفتگو با وزیر و دیگر مصاحبه‌های ایشان باید گفت بعید به نظر می‌رسد که وزیر تعریف دقیق امنیت غذایی را نداند یا در جلسات بی‌انتها و البته تشریفاتی و کم‌حاصل با معاونان و کارشناسان مرتبط با تولید و غذا برایش تعریف دقیقی از امنیت غذایی نشده باشد.

 با اینکه به‌عنوان یکی از رسانه‌های تخصصی خبری، چندین بار تعریف امنیت غذایی را نوشته و بر موارد آن تأکید کرده‌ایم تا درکی نادرست از این مفهومِ جهانی شده در میان همگان از جمله مسئولان دولتی مکلف و موظف به تأمین امنیت غذایی متداول نشود و نمایندگان مجلس هم با این تعابیر و تعریف‌های غلط، داد سخن سر ندهند و مسئولان اقتصادی دولت به‌ویژه دکتر پزشکیان هم گفته‌های آنان را تکرار نکند، یک‌بار دیگر و برای چندمین بار شاخص‌های چهارگانه به‌هم‌پیوسته تفکیک‌ناپذیر تعریف امنیت غذایی را بازتعریف می‌کنیم که خدای ناخواسته شائبه فریبکاری در مورد تأمین امنیت غذایی به وجود نیاید، زیرا این مفهوم و موضوع مهم ملی از جمله مفاهیمی است که با هزار شعار وقتی‌که مردم دهک‌های پایین به سفره‌ها و یخچال‌های خالی خود نگاه کنند در کَت آنان نمی‌رود و باور نمی‌کنند. کمبود غذایی یا عدم رونق سفره‌ها و معاش حداقلی از جمله مسائلی است که با شعار و تبلیغات برای مردم و مصرف‌کنندگان پذیرفتنی و محقق نمی‌شود.

اما در مورد گفته وزیر باید به ایشان گفت؛ چه 85 درصد تولید داخل یا 100 درصد آن و یا ترکیبی از اعدادی میان 70 درصد داخل و 30 درصد از خارج یا اصلاً همین‌که وزیر گفته است اگر تحقق ‌یافته باشد دلیل بر وجود امنیت غذایی نیست. امنیت غذایی فقط وفور و فراوانی نیست، یکی از شاخص‌های امنیت غذایی وفور و فراوانی است، دومین آن، دسترسی آسان است یعنی همه آحاد کشور بتوانند بدون عسرت و سختی یا طی مسافت طولانی از صفر مرزی تا شهرهای بزرگ و محلات متعدد بتوانند به‌راحتی به قصابی گوشت قرمز یا فروشگاه‌های مرغ و تخم‌مرغ و لبنیات دسترسی داشته باشند. بعد از دسترسی، شاخص سوم امنیت غذایی، سلامت و بهداشت ماده غذایی فراوری شده است. مردم، هیچ‌کدام، از دارا و فقیر، گوشت آلوده و یا شیر فاسد شده را خریداری نمی‌کنند زیرا صرف غذا برای سلامت و تأمین نیاز و کالری بدن است نه ایجاد بیماری!

و چهارمین و مهم‌ترین شاخص امنیت غذایی «قدرت خرید همه دهک‌های جامعه» است. چندین سال است بارها نوشته‌ایم، حتی در ویدیوهای سه‌دقیقه‌ای منتشر شده توسط پایگاه خبری «کاج پرس»، واضح و روشن و با تأکید و حتی انتقاد گفته‌ایم که اگر بخش کم یا عمده‌ای از مردم قدرت خرید نداشته باشند و سه شرط «فراوانی یا وفور»، «دسترسی آسان» و «سلامت و بهداشت مواد غذایی» هم فراهم باشد، یک وزیر نمی‌تواند بگوید 85 درصد یا 100 درصد امنیت غذایی از محل تولید داخلی یا واردات از خارج فراهم است.

در چنین وضعیتی امنیت غذایی تأمین شده نیست یعنی محقق نمی‌شود. لذا «دود» این ترفند تبلیغاتی یا تعریف نادرست عمدی سیاسی در نهایت به چشم حاکمیت می‌رود.

یعنی اگر گفته شود امنیت غذایی محقق شده ولی نباشد بالاخره یک جایی درز پیدا می‌کند و واکنش مردم را در پی دارد.

 حال اگر دکتر قزلجه نوری و مدیران سخت‌کوش وزارت جهاد کشاورزی در زمان جنگ 40 روزه یا غیر آن، فراوانی را در قفسه تمام فروشگاه‌های بزرگ شهرستان‌ها یا واحدهای صنفی سطح شهرهای کوچک یا روستاها فراهم ساخته باشند ولی مردم یا چندین دهک از آنان قدرت خرید نداشته باشند و این موضوع موجب نارضایتی و اعتراض نسبت به گرانی‌های مستمر و روزمره شود و حرکتی بروز یابد، وزیر جهاد کشاورزی را مقصر می‌دانند، لذا آقای وزیر، به‌جای این تعاریف نارسا از امنیت غذایی و اطمینان صد در صد به حاکمیت، باید یقه وزرای اقتصادی و سیاسی دولت را بگیرد تا کمتر وزارت جهاد کشاورزی متهم به ایجاد این نارضایتی‌ها شود.

ذکر این نکته نیز لازم است که وجود کالابرگ بسیار مثبت است ولی نسبت به تورم و افزایش روزمره قیمت‌ها نمی‌تواند نقش مؤثری برای ایجاد تعادلی قابل‌اتکا میان قیمت کالاهای اساسی و قدرت خرید تقریباً ثابت مردم ایجاد کند.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید