آیا همه کشتهشدگان حملات تروریستی و جنگها شهید محسوب میشوند؟
در نگاه فقهی، شهید شدن کشتهشدگان غیرنظامی در حملات نظامی و تروریستی به شرایط حادثه، انگیزه مهاجم و نیت فرد بستگی دارد و نمیتوان همه موارد را با یک حکم واحد بررسی کرد.
به گزارش هممیهن آنلاین و به نقل از ایلنا، با افزایش جنگها، حملات نظامی و حوادث تروریستی در منطقه، این پرسش مطرح است که آیا همه افرادی که در چنین حوادثی جان خود را از دست میدهند، از نظر شرعی شهید محسوب میشوند. در نگاه فقهی و روایی، پاسخ به این پرسش به شرایط هر حادثه و وضعیت فرد کشتهشده بستگی دارد.
بر این اساس، در شرایطی که جنگی بر مردم تحمیل شود و مراکز غیرنظامی، خانهها، بیمارستانها یا مناطق مسکونی هدف حملات قرار گیرد، افرادی که در این حملات جان خود را از دست میدهند، در صورت قرار گرفتن در مسیر دفاع از سرزمین و جامعه اسلامی، مشمول عنوان شهید خواهند بود. نداشتن قصد حضور در میدان جنگ بهتنهایی مانع از اطلاق عنوان شهادت نیست؛ در مقابل، درباره افرادی که در شرایطی خارج از این چارچوب جان خود را از دست میدهند، شرایط حادثه و انگیزهها باید بهصورت جداگانه بررسی شود.
در مورد طلاب، روحانیون و فعالان عرصه دینی نیز انگیزه ترور اهمیت دارد. اگر فردی به دلیل اختلاف شخصی، مسائل مالی یا رقابتهای فردی هدف قتل قرار گیرد، صرف طلبه یا روحانی بودن او موجب قرار گرفتن در زمره شهدا نمیشود؛ اما اگر به دلیل جایگاه دینی، فعالیت مذهبی یا دفاع از نظام و ارزشهای اسلامی هدف سوءقصد قرار گیرد، کشتهشدن او میتواند مصداق شهادت تلقی شود. همین معیار درباره افرادی که در جریان فعالیتهای سیاسی و اجتماعی مورد حمله قرار میگیرند نیز مطرح است.
در حوادث امنیتی که افرادی برای شرکت در انتخابات، راهپیماییها یا مراسم سیاسی و مذهبی هدف حملات قرار میگیرند، اگر هدف حمله ضربهزدن به نظام اسلامی و ارزشهای دینی باشد و فرد نیز در مسیر حمایت از این ارزشها حضور داشته باشد، کشتهشدن او میتواند در زمره شهادت قرار گیرد. این معیار شامل کشتهشدن مردم در حملات تروریستی به مراسم بزرگداشت شهدا، از جمله مراسم سالگرد شهادت سردار سلیمانی، نیز میشود. در حوادثی مانند حمله به مراسم نظامی نیز اگر فرد برای مشاهده توان دفاعی کشور و حمایت از بنیه دفاعی جامعه اسلامی حضور داشته باشد، کشتهشدن او میتواند مصداق شهادت باشد؛ با این حال در سوانح فاقد انگیزه دشمنانه نمیتوان بدون بررسی، حکم شهادت را به فرد نسبت داد.
پرسش دیگر درباره مقام شهادت، میزان تأثیر آن بر گناهان فرد است. در آموزههای اسلامی هرچند برای شهدا پاداش و آمرزش فراوانی بیان شده است، این مسئله به معنای نادیده گرفتن همه حقوق فرد نیست. بر اساس مطالب مطرحشده، حقوق مردم جایگاه ویژهای دارد و برخی گناهان مرتبط با حقالناس، از جمله تضییع اموال دیگران، تعرض به آبرو و حقوق افراد و ظلم به دیگران، حتی برای شهید نیز نیازمند رسیدگی و جبران است. شهدا همچنین از نظر مقام و درجه یکسان نیستند و نیت، میزان اخلاص و نحوه زندگی فرد از عوامل تفاوت درجات آنان است.
در جمعبندی این گزارش آمده است: عنوان شهید تنها به فردی که در میدان نبرد و با سلاح دشمن کشته میشود محدود نیست و شرایط کشتهشدن، نیت فرد، هدف دشمن و جایگاه فرد در مسیر دفاع از دین از معیارهای مهم این زمینه به شمار میرود. بر همین اساس، مردم غیرنظامی که در جنگها یا حملات تروریستی جان خود را از دست میدهند، در صورت وجود شرایط لازم میتوانند مشمول عنوان شهید باشند، اما این عنوان را نمیتوان بدون توجه به جزئیات هر حادثه بهصورت مطلق درباره همه قربانیان به کار برد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
