شی جین پینگ در هند چه گفت و ما در ایران چه شنیدیم؟

۱.  شنبه ۲۱ شهریور شی جین پینگ، رهبر چین در سخنانی با عنوان «پذیرش مشترک مسئولیت‌های زمانه، تجلی شجاعانه قدرت پیشگام بودن» در هجدهمین اجلاس سران بریکس در دهلی نو به بیان جدیدترین مواضع کشورش پرداخت که در اینجا به بررسی بخش هایی از آن که از زبان چینی ترجمه شده می پردازیم:

۲. او در بخشی از سخنانش درباره مصادیق ایستادگی اعضای بریکس در سمت درست تاریخ و ایفای نقش ایشان به عنوان پیشگامان زمانه گفت؛ بر لزوم همکاری اعضا برای تحقق جامعه‌ بشری با آینده‌ مشترک تاکید کرد و اهمیت پیشگام بودن اعضا در امر «توسعه نوآورانه» را مورد اشاره قرار داد.

۳. شی به انتقاد از ایده هایی چون «حیاط کوچک، حصار بلند» جک سالیوان پرداخت و سپس بر لزوم پیشگامی اعضای بریکس در حفظ صلح و ثبات تاکید کرد. او در واقع پس از تاکید بر اقتصاد و توسعه وارد دومین مصداقی شد که به باورش بریکس باید در آن پیشگام باشد.

۴. فارغ از تقدم حساب شده «امر توسعه» که نمایانگر تداوم اولویت ژئواکونومی بر ژئوپلیتیک در سیاست خارجی چین است، شی در این بخش از سخنانش به سراغ تحولات اخیر در غرب آسیا و هزینه های هنگفت تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اسراییل به ایران آمد.

۵. او از ناآرامی جهان امروز و تشدید هرج و مرج در آن بواسطه فرسایش نظم بین‌المللی پسا جنگ و عدم رعایت اهداف و اصول منشور ملل متحد سخن گفت و بر لزوم ایستادگی اعضای بریکس، حمایت از عدالت و تلاش برای پایان درگیری ها و حفظ صلح جهانی تاکید کرد.

۶. رهبر چین همچنین از لزوم پایبندی همگان به یک مفهوم امنیتی مشترک، جامع، مشارکتی و پایدار سخن گفت و تصریح کرد که بریکس باید با ذهنیت جنگ سردی و رویارویی بلوکی در جهان مخالفت کند و در برابر نقض حاکمیت ملی سایر کشورها و دخالت در امور داخلی شان بایستد.

۷. شی جین‌ پینگ پس از آنکه بر اهمیت مشارکت سازنده و فعال بریکس در حل مسائل حساس و سهم منحصربه فرد آن دریافتن راه‌حل‌هایی که هم به علائم و هم به علل ریشه‌ای وقایع می‌پردازند تاکید کرد، وضعیت در خلیج فارس و خاورمیانه را مورد اشاره قرار داد و شرایط این منطقه را پیچیده دانست.

۸. او با تصریح بر اینکه جنگ اخیر آمریکا علیه ایران خسارات شدیدی به مردم منطقه وارد کرده و به نفع مشترک جامعه بین‌الملل نیست، از ابتکار چهار ماده‌ای اخیرش برای حفظ و ارتقای صلح و ثبات در خاورمیانه گفت و اعلام داشت که هدف این ابتکار کاهش تنش، پایان خصومت‌ها و ارتقای صلح بوده است.

۹. شی بدون نام بردن از طرفین درگیر در این جنگ گفت، همه باید به فضای دستیابی به یک راه‌حل سیاسی پایبند باشند و تحقق یک آتش‌بس دائمی و جامع را ترویج کنند. او اعلام کرد که پرداختن به ریشه مشکلات، بازسازی اعتماد متقابل درمنطقه و «ایجاد یک معماری امنیتی جدید» در این چارچوب ضروری است.

۱۰. رهبر چین همچنین مسئله فلسطین را هسته اصلی موضوع خاورمیانه توصیف کرد و اجرای "راه حل دو کشور" را راهکار اساسی حل و فصل و تحقق آنچه که همزیستی مسالمت آمیز اسرائیل و فلسطین توصیف می کرد، دانست.

۱۱. اما آنچه که در رسانه های پارسی زبان به عنوان اعلام‌ میانجی گری چین مطرح شد در واقع برداشتی آزاد از این جمله شی جین پینگ بود: «چین مایل است با اعضای بریکس همکاری کند تا نقش بایسته خود را در دستیابی به صلح و آرامش در خاورمیانه و منطقه خلیج (فارس) ایفا نماید.»

۱۲. نکته مهم در فهم سخن امروز شی اینجاست که این موضع نه یک رخداد جدید و تحول دفعی که نقطه ای از یک «فرآیند تدریجی» در دیپلماسی غرب آسیای چین است که از نخستین روز جنگ ۱۲ روزه تا ساعاتی قبل ادامه داشته و همچنان دارد.

۱۳. در واقع مواضع امروز شی جین پینگ برای کارشناسانی که طی ماه های اخیر به رصد دقیق مواضع پکن و تحلیل آن پرداخته اند تنها حاوی یک سیگنال مهم، چند تاکید و به بیان خودش نوعی اعلام پیشگامانه در مسئولیت پذیری زمانه است نه موضعی جدید در اعلام میانجی گری بین ایران و آمریکا!

۱۴. صاحب این قلم همراه برخی کارشناسان دیگر برغم تردیدهای موجود در فضای داخل ایران بارها نسبت به عزم چین در ورود به معادلات منطقه و ایفای نقش موثر در آن تاکید داشته و بر لزوم بهره گیری سریع از ظرفیت بی بدیل پکن برای موازنه سازی در شرایط ناهمگون و نامیمون منطقه تصریح نموده است.

۱۵. اهمیت تعریف «معادله ای سه جانبه میان تهران، اعراب خلیج فارس و چین» در همین چارچوب و تعریف شفاف پروپوزال جمهوری اسلامی درباب نظم جدید غرب آسیا در دوران رهبری جدید و جایابی بازیگر مهمی چون چین در آن، موضوعی فوری، حساس و ضروری است که ای کاش حضرات حالا دیگر دستی درباره اش بجنبانند.

۱۶. اما نکته مهمی که شی چند روز قبل در قاهره و دیدار با السیسی نیز مطرح کرد و روز گذشته در سخنان نماینده چین در شورای امنیت هم مورد اشاره قرار گرفت (و البته در ایران کمتر مورد عنایت و تعمق واقع شد) «دومین ابتکار چهار ماده ای» رهبر چین برای منطقه خلیج_فارس و خاورمیانه بود.

۱۷. دومین ابتکار چهار ماده ای شی این بار نه صرفا مانند ابتکار چهارماده ای اول برای حراست و تحقق صلح و ثبات در منطقه که با یک گام پیشروی محتاطانه به منظور تعریف یک «معماری امنیتی جدید در خاورمیانه» در سایه مفهوم امنیت مشترک، جامع، مشارکتی و پایدار طرح شده است.

۱۸. به بیان دیگر این ابتکار را می توان یک «پارادایم شیفت آرام» در نقش آفرینی دیپلماسی چینی برای نظم جدید غرب آسیا پس از به بن‌بست رسیدن توطئه آمریکا و رژیم اسراییل در شکست و نابودی ایران و ایرانیان توصیف کرد.

۱۹. و اینجاست که انتظار می رود ما به جای اخبار بی حاصل و انتظارات بی پایه و عجولانه در مواردی چون میانجی گری و امثالهم هر چند با تاخیر اما به تعریف فوری نقاط مشترک معادله ساز با قدرتی در قامت پکن پرداخته و با حضور دیگر بازیگران منطقه طرحی نو در این فضای پرآشوب در اندازیم.

۲۰. اما باز باید توجه داشت که شی به خاطر ایران و مسائلش به دهلی نو‌ نرفته و نکات مذکور تنها بخش کوچکی از مواضع و البته اهداف او در دهلی نو است و اصولا چین به عنوان یک قدرت جهانی اهدافی بزرگتر را از انجام این سفر در سر پرورانده که تحلیل و بررسی آن را زمانی و مجالی دیگر باید.

۲۱. مختصر‌ آنکه سفر شی به هند که پس از ۷ سال انجام شده، گام مهمی در راستای «سیاست تنش زدایی پکن» در محیط ناآرام جهانی و تلاشی عملگرا برای پیشگیری از درافتادن به «تله امنیتی جدید» پس از مهار مقطعی «تله توسیدید با آمریکای ترامپ» است که در واقع با یک تیر چند نشان ‌را هدف گرفته است.

*منبع: کانال بازنگاه 

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید