عقب‌نشینی ترامپ؛ خروج نیروهای آمریکایی از خلیج فارس تا بریتانیا
جنگی که قرار بود گستره قدرت آمریکا را به نمایش بگذارد، به آشکارشدن محدودیت‌ها و آسیب‌پذیری‌های آن انجامیده است
به گزارش هم‌میهن آنلاین، دیوید سنگر خبرنگار کاخ سفید و اریک اشمیت خبرنگار پنتاگون در نیویورک‌تایمز طی مقاله‌ای در این روزنامه، به بررسی وضعیت پایگاه‌های آمریکا پرداختند. به نوشته آنها، دولت ترامپ خروج شتاب‌زده ۱۲ بمب‌افکن B-1 از پایگاه فرفورد بریتانیا را اقدامی احتیاطی و موقت توصیف می‌کند، اما نیویورک‌تایمز آن را تازه‌ترین نمونه عقب‌نشینی اجباری نیروهای آمریکا در جنگ ایران می‌داند. مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی گفته‌اند اطلاعات مشخص و معتبری دریافت شده بود که عوامل وابسته به ایران قصد داشتند از نزدیکی حصار پایگاه، پهپادهایی را علیه هواپیماها و نیروهای آمریکایی پرتاب کنند. این طرح احتمالاً از عملیات اوکراین علیه پایگاه‌های روسیه الهام گرفته بود که طی آن پهپادهای پنهان‌شده در کامیون‌ها دست‌کم ۱۲ هواپیمای نظامی را آسیب زدند یا منهدم کردند.
به نوشته مقاله، ترامپ جنگ را در ۲۸ فوریه با هدف دستیابی به پیروزی ظرف چند روز یا چند هفته آغاز کرد، «تسلیم بی‌قیدوشرط» ایران را خواستار شد و سه هفته بعد شکست کامل تهران را اعلام کرد. او امیدوار بود حمله به ایران، پس از بمباران سه تأسیسات هسته‌ای در ژوئن ۲۰۲۵ و عملیات آمریکا در ونزوئلا، قدرت نظامی ایالات متحده را به نمایش بگذارد. اما جنگ طولانی شد و در عمل آزادی عمل آمریکا را محدود کرد.
آمریکا همچنان قادر است از خاک خود ایران را هدف قرار دهد، اما انتقال بمب‌افکن‌ها از بریتانیا به معنای پروازهای طولانی‌تر، نیاز بیشتر به سوخت‌گیری و افزایش هزینه عملیات است. ناوهای هواپیمابر نیز می‌توانند در دریای عرب مستقر بمانند، اما پس از آسیب‌دیدن تأسیسات خلیج فارس، باید از جزیره دیه‌گو گارسیا در فاصله ۲۲۰۰ مایلی پشتیبانی شوند؛ موضوعی که تدارکات را هفته‌ها طولانی‌تر و بسیار پرهزینه‌تر می‌کند.
اگرچه آمریکا نیروی دریایی ایران را منهدم و نیروی هوایی فرسوده آن را از کار انداخته و با محاصره دریایی صادرات نفت را به حداقل رسانده است، تهران توانسته نیروهای آمریکایی را از پایگاه‌های نزدیک خود دور کند. پرسنل آمریکا از پایگاه‌های بحرین، کویت، امارات و قطر خارج شده‌اند و برخی تأسیسات چنان آسیب دیده‌اند که پنتاگون تمایل چندانی به بازسازی آنها ندارد. در صورت تأمین بودجه از سوی کنگره، احتمالاً بخشی از این پایگاه‌ها به مناطق دورتر منتقل خواهند شد.
از ۱۳ پایگاه اصلی مورد استفاده آمریکا در منطقه، بسیاری در هفته‌های نخست جنگ غیرقابل سکونت شدند. پایگاه‌های کویت بیشترین آسیب را متحمل شدند. در حمله به بندر شعیبه، شش نظامی آمریکایی کشته شدند و مرکز عملیات تاکتیکی ارتش نابود شد. پایگاه هوایی علی‌السالم شاهد آسیب به سازه‌های هواپیما و زخمی‌شدن نیروها بود و تأسیسات تعمیراتی و سوختی کمپ بورینگ نیز هدف قرار گرفت.
در قطر، ایران به پایگاه العدید، مقر هوایی منطقه‌ای فرماندهی مرکزی آمریکا، حمله و یک سامانه رادار هشدار زودهنگام را آسیب‌زده کرد. در بحرین، یک پهپاد انتحاری تجهیزات ارتباطی مقر ناوگان پنجم آمریکا را هدف قرار داد. در پایگاه شاهزاده سلطان عربستان نیز موشک‌ها و پهپادهای ایران به تجهیزات ارتباطی و چند هواپیمای سوخت‌رسان آسیب زدند. ایستگاه سیا در عربستان نیز مورد اصابت قرار گرفت، هرچند مشخص نیست ایران عمداً آن را هدف گرفته بود یا حمله اتفاقی بوده است.
پس از حملات، شماری از نیروهای آمریکایی به هتل‌ها و ساختمان‌های اداری منتقل شدند. ایران محل اقامت برخی از آنان، از جمله هتل‌های فاقد حفاظت کافی، را شناسایی و هدف قرار داد. به نوشته مقاله، این وضعیت پرسش‌هایی جدی درباره میزان آمادگی دولت ترامپ پیش از آغاز جنگ ایجاد کرده است.
آمریکا همچنین نتوانسته آزادی کامل کشتیرانی را در تنگه هرمز و بخش‌هایی از دریای سرخ تضمین کند؛ مأموریتی که طی نیم‌قرن یکی از توجیهات اصلی حضور نظامی واشنگتن در خاورمیانه بوده است. نویسندگان معتقدند ایران، باوجود ضعف متعارف، با موشک‌ها، پهپادها و تهدیدهای نامتقارن توانسته هزینه حضور آمریکا را بالا ببرد و شیوه استقرار نظامی آن را تغییر دهد.
دانا استرول، مقام ارشد پیشین پنتاگون در امور خاورمیانه، می‌گوید انتقال ناگهانی بمب‌افکن‌ها برنامه‌ریزی عملیاتی و روحیه نیروها را مختل می‌کند. خطر راهبردی بزرگ‌تر این است که ایران به این نتیجه برسد با نشان‌دادن توان نزدیک‌شدن به پایگاه‌های آمریکا حتی در خارج از خاورمیانه، می‌تواند ترامپ را وادار به عقب‌نشینی کند. این پیام ممکن است مورد توجه دیگر رقبای آمریکا نیز قرار گیرد.
دولت ترامپ روایت متفاوتی دارد. رئیس‌جمهور می‌گوید ایران در آستانه فروپاشی قرار گرفته، ارزش پول ملی آن سقوط کرده و محاصره دریایی سرانجام حکومت را به توافق وادار خواهد کرد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، گفته است ایران از ۲۵ اوت تاکنون حتی یک بشکه نفت خام بر روی کشتی بارگیری نکرده و با کنایه پرسیده است وزیر نفت جدید ایران دقیقاً چه چیزی را مدیریت می‌کند.
مقام‌های دولت خروج نیروها را اقدامی کوتاه‌مدت و محتاطانه می‌دانند و احتمال بازگشت بمب‌افکن‌ها به فرفورد را رد نمی‌کنند. پنتاگون همچنین در حال بررسی ایجاد یا توسعه پایگاه‌هایی در اسرائیل و اردن است، اما این طرح‌ها به تأیید کنگره، میلیاردها دلار بودجه و چندین سال زمان نیاز دارند. هم‌زمان، فرماندهی مرکزی برنامه‌ریزی جدی برای تغییر موقعیت و ساختار پایگاه‌های آمریکا در منطقه را آغاز کرده است.
پنتاگون تاکنون از ارائه برآورد هزینه بازسازی پایگاه‌ها به کنگره خودداری کرده است. قانون‌گذاران این هزینه را ده‌ها میلیارد دلار تخمین می‌زنند. جک رید، سناتور دموکرات و عضو ارشد کمیته نیروهای مسلح، می‌گوید هزینه‌های مالی جنگ هر ماه میلیاردها دلار افزایش می‌یابد، درحالی‌که دولت بحران ذخایر مهمات و هزینه بازسازی تأسیسات ویران‌شده را به رسمیت نمی‌شناسد.
محمد آیت‌اللهی‌تبار، استاد دانشگاه تگزاس ای‌اند‌ام، معتقد است ایران راهبرد «تشدید و تهاجم مستمر» را در برابر آمریکا در پیش گرفته است. در این چارچوب، تهران نه به ادامه وضع موجود رضایت خواهد داد و نه با واشنگتن مصالحه خواهد کرد؛ بلکه تلاش می‌کند به اقتصاد متحدان منطقه‌ای آمریکا آسیب بزند، بازارهای جهانی انرژی را مختل کند و حملات علیه زیرساخت‌های نظامی آمریکا را گسترش دهد.
جمع‌بندی
تحلیل نیویورک‌تایمز این است که جنگ ایران به‌جای نمایش بی‌رقیب قدرت آمریکا، آسیب‌پذیری پایگاه‌ها، محدودیت ذخایر تسلیحاتی و دشواری حفظ خطوط تدارکاتی آن را آشکار کرده است. آمریکا توان نظامی لازم برای حمله از فاصله دور را همچنان در اختیار دارد، اما ایران نشان داده که با ابزارهای ارزان‌تر و نامتقارن می‌تواند نیروهای یک ابرقدرت را از پایگاه‌های نزدیک خود عقب براند، هزینه حضورش را افزایش دهد و آرایش نظامی آن را تغییر دهد. مهم‌ترین پیام ناخواسته جنگ برای تهران و دیگر رقبای واشنگتن این است که حتی بدون برابری نظامی نیز می‌توان آمریکا را وادار به جابه‌جایی و عقب‌نشینی کرد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
