گزارش فایننشال‌تایمز از تحرکات تازه در دو سوی خلیج عدن؛ باب‌المندب در کانون نگرانی‌های امنیتی
فایننشال‌تایمز در گزارشی مدعی شده است که تماس‌ها و تعاملات میان انصارالله یمن و جنبش الشباب سومالی در ماه‌های اخیر افزایش یافته و ابعادی از انتقال سلاح، آموزش پهپادی و رفت‌وآمد نیروها را دربر گرفته است؛ تحولاتی که به روایت این روزنامه و کارشناسان مورد استناد آن، می‌تواند بر معادلات امنیتی باب‌المندب، دریای سرخ و غرب اقیانوس هند تأثیر بگذارد.
به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از جماران، روزنامه «فایننشال‌تایمز» در گزارشی، با استناد به مقام‌های آمریکایی و شماری از کارشناسان امنیتی، مدعی گسترش تماس‌ها و تعاملات میان انصارالله یمن و جنبش الشباب سومالی شده و به بررسی گزارش‌هایی درباره انتقال سلاح، آموزش نیروها و رفت‌وآمد میان دو سوی خلیج عدن و پیامدهای احتمالی این تحولات برای امنیت باب‌المندب، کشتیرانی بین‌المللی، تجارت جهانی و جریان انرژی پرداخته است.
مقام‌های آمریکایی مورد استناد این روزنامه مدعی شده‌اند که تقویت روابط میان انصارالله و جنبش الشباب سومالی، تهدیدی «فزاینده» برای ثبات منطقه‌ای ایجاد کرده است؛ به‌ویژه آنکه انصارالله یمن هم‌زمان با تلاش برای تثبیت نفوذ خود در امتداد ساحل دریای سرخ، بنا بر ادعای این گزارش، تماس‌ها و تعاملات خود با این جنبش سومالیایی در آن سوی خلیج عدن را نیز گسترش داده‌اند.
فایننشال‌تایمز به نقل از کارشناسان امنیتی و نظامی مدعی شده است که انصارالله به الشباب سلاح فروخته و صدها جنگجو را برای استفاده از پهپاد و مواد منفجره آموزش داده‌اند. این روزنامه همچنین گزارش داده است که نمایندگان انصارالله به‌طور منظم به مناطقی در جنوب سومالی که تحت کنترل الشباب قرار دارد، سفر می‌کنند.
به ارزیابی کارشناسان مورد استناد فایننشال‌تایمز، با توجه به افزایش توانمندی‌های دو طرف و گسترش دامنه تماس‌ها میان آن‌ها، رفت‌وآمد نیروها میان یمن و سومالی می‌تواند مخاطرات تازه‌ای برای تجارت جهانی، جریان نفت و کشتیرانی ایجاد کند.
انصارالله یمن در حال تثبیت حضور خود در امتداد ساحل دریای سرخ یمن هستند و در همین ماه بندر المخا را تصرف کرده‌اند و به سمت تنگه باب‌المندب که حدود یک‌دهم تجارت جهانی از آن عبور می‌کند، پیشروی کرده‌اند. هم‌زمان، فایننشال‌تایمز مدعی است انصارالله تلاش می‌کند از طریق روابط رو به گسترش با الشباب، جای پای تاکتیکی خود را در سوی دیگر خلیج عدن نیز تقویت کند.
سخنگوی فرماندهی نظامی آمریکا در آفریقا، که مسئولیت عملیات این کشور در قاره آفریقا را بر عهده دارد، گفت رابطه میان این دو گروه «تهدیدی عمیقاً نگران‌کننده برای ثبات منطقه‌ای» ایجاد می‌کند.
این مقام افزود: «این اتحاد با پیوند دادن قابلیت‌های عملیاتی، تهدیدی برای گسترش دامنه نفوذ الشباب در شاخ آفریقاست و هم‌زمان دسترسی عمیق‌تری در اختیار انصارالله قرار می‌دهد تا بر خطوط دریایی حیاتی در دریای سرخ و غرب اقیانوس هند تأثیر بگذارند و آن‌ها را مختل کنند.»
مقام‌های امنیتی در موگادیشو، پایتخت سومالی، نیز درباره پیامدهای نزدیک‌تر شدن روابط انصارالله و الشباب برای سومالی هشدار داده‌اند؛ کشوری که دهه‌هاست با پیامدهای جنگ داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کند.
بر اساس گزارش فایننشال‌تایمز، الشباب حدود ۴۰ درصد از خاک سومالی را در کنترل دارد که بخش عمده آن مناطق روستایی است. این جنبش سال گذشته نیز با دولت موگادیشو به یک بن‌بست شکننده رسید.
فشار بر باب‌المندب از دو سوی آبراه
فایننشال‌تایمز به نقل از کارشناسان می‌نویسد که برای انصارالله، گسترش ارتباط با الشباب می‌تواند یک موقعیت نظارتی اضافی در منطقه‌ای راهبردی ایجاد کند.
تیم لندرکینگ، فرستاده ویژه پیشین آمریکا در امور یمن، گفت: «این برای طرح انصارالله کاملاً منطقی است، به‌ویژه وقتی صحبت از آبراه باشد؛ اینکه بتوانند از هر دو طرف بر آن فشار وارد کنند.»
او افزود که آمریکا در سال ۲۰۲۴، زمانی که به گفته مقام‌های این کشور نشانه‌هایی از آموزش مشترک نیروها و انتقال سلاح مشاهده شد، نسبت به گسترش این روابط ابراز نگرانی کرده بود. به گفته لندرکینگ، دو طرف درباره «چگونگی گسترش روابط و اعمال فشار بیشتر بر باب‌المندب» گفت‌وگو کرده بودند.
لندرکینگ که اکنون مدیر شرکت حقوقی «اسکوایر پاتون باگز» است، گفت: «انصارالله این رابطه را با اهمیت فزاینده‌ای می‌بینند، زیرا برنامه آن‌ها شامل گسترش نفوذشان فراتر از مرزهای یمن است.»
کارشناسان منطقه‌ای مورد استناد فایننشال‌تایمز می‌گویند انصارالله، با وجود اختلافات فرقه‌ای، تماس‌های خود با الشباب را افزایش داده‌اند. فایننشال‌تایمز از الشباب به‌عنوان جنبشی وابسته به القاعده یاد می‌کند.
به نوشته این روزنامه، روابط میان دو طرف در ابتدا تا حد زیادی بر منافع متقابل استوار بوده است. برآوردهای محافظه‌کارانه سازمان ملل نشان می‌دهد الشباب از طریق مالیات و عوارض گمرکی در بنادر و فرودگاه‌ها، قاچاق طلا و اخاذی، سالانه حدود ۱۲۰ میلیون دلار درآمد دارد.
اما گلید احمد، کارشناس سومالیایی امنیت منطقه‌ای و نویسنده کتاب «مافیای الشباب»، برآورد می‌کند رقم واقعی می‌تواند تا ۱۰ برابر بیشتر باشد و به اعتقاد او، الشباب یکی از ثروتمندترین شاخه‌های القاعده در جهان است.
در مقابل، تحلیلگران مورد استناد گزارش می‌گویند انصارالله به تسلیحات و فناوری ایرانی و همچنین یک صنعت تسلیحاتی داخلی برای تولید موشک و پهپاد دسترسی دارند و قاچاق نیز یکی از منابع مهم درآمد این گروه محسوب می‌شود.
احمد گفت: «رابطه میان الشباب و انصارالله از قاچاق صرف به یک همکاری عملیاتی شامل سلاح، پهپاد و تخصص فنی در حال تحول است.»
او افزود تهدید ناشی از این همکاری، در صورت صحت و ادامه روند گزارش‌شده، در حال حاضر عمدتاً در دریای سرخ و خلیج عدن متمرکز است؛ مناطقی که حملات انصارالله فشار بر اقتصاد جهانی را افزایش داده و به گفته او، این اقتصاد هم‌زمان از پیامدهای جنگ آمریکا علیه ایران نیز آسیب دیده است.
احمد هشدار داد: «اگر الشباب تخصص لازم برای استفاده از موشک‌های میان‌برد و قایق‌های بدون سرنشین تأمین‌شده توسط انصارالله را به دست آورد، این شبکه می‌تواند تا غرب اقیانوس هند گسترش پیدا کند.»
فعالیت دزدان دریایی و آموزش جنگجویان سومالیایی
در همین حال، دزدان دریایی فعال در سواحل ناهموار شمالی سومالی که ارتباطی با الشباب ندارند، از آشفتگی موجود بهره برده و در سال جاری بیشترین تعداد حملات خود طی یک دهه گذشته را انجام داده‌اند. از جمله این موارد، توقیف یک کشتی ترکیه‌ای حامل سلاح به مقصد موگادیشو در ماه گذشته بوده است.
به گفته مت برایدن، کارشناس باسابقه امور سومالی که ریاست هیئت کارشناسان سازمان ملل متحد در امور سومالی و ارائه گزارش به شورای امنیت را بر عهده داشته است، حدود ۱۵۰۰ جنگجوی سومالیایی، از الشباب یا دیگر جناح‌های سومالیایی، در یمن نزد انصارالله آموزش دیده‌اند.
برایدن و احمد همچنین گفته‌اند شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد الشباب به دنبال دستیابی به تسلیحات پیشرفته‌تر، از جمله موشک‌های زمین‌به‌هوای S358 ساخت ایران، بوده است.
با این حال، تاکنون اثری از این موشک‌ها در میدان‌های نبرد سومالی مشاهده نشده است. برایدن گفت: «معامله‌ای در جریان است. الشباب از انصارالله کالاهای لوکس درخواست کرده است.» او افزود که یا این کالاها تحویل داده نشده‌اند یا «ایالات متحده ممکن است این معامله را به‌طور کامل مختل کرده باشد.»
برایدن همچنین مدعی شد نمایندگان انصارالله در سال جاری بازدیدهای بیشتری از جیلیب، یکی از پایگاه‌های اصلی الشباب در جنوب سومالی، داشته‌اند. او همچنین گفت انصارالله از این ارتباط در سومالی برای نصب رادار و دیگر تجهیزات با هدف نظارت بر تردد کشتی‌ها در سواحل آفریقا استفاده کرده‌اند.
پیتر سالیسبوری، استادیار دانشگاه کلمبیا، نیز گفت بر اساس اطلاعات موجود، انصارالله در حال آموزش نیروهای الشباب در زمینه استفاده از پهپادها، بمب‌های دست‌ساز و تاکتیک‌های میدان نبرد هستند؛ هرچند تأکید کرد که درک اهداف بلندمدت این رابطه همچنان دشوار است.
او افزود: «ممکن است مشخص شود که این همکاری به چند دوره آموزش و انتقال مقداری سلاح محدود شده و در نهایت به نتیجه خاصی نرسیده است. یا ممکن است مشخص شود که انصارالله همان مسیری را با الشباب دنبال می‌کنند که ایران و حزب‌الله پیش‌تر با آن‌ها طی کردند؛ یعنی سطح مهارت آن‌ها را به‌تدریج و پیوسته افزایش دهند و هم‌زمان وابستگی خود به آن‌ها را نیز بیشتر کنند.»
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
