حملات اسرائیل به سوریه، در اصل مخابره تهدید به ترکیه بود

به گزارش هم‌میهن آنلاین، علی‌اصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه در تشریح دلایل حملات اسرائیل به سوریه و هدف قرار دادن مواضع ترکیهدر گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: واقعیت این است که تحولات منطقه به‌گونه‌ای است که شاید در نگاه نخست ارتباط مستقیمی با آنچه در حال وقوع است نداشته باشد، اما این احتمال وجود دارد که اقداماتی با هدف تحریک ترکیه صورت گرفته باشد؛ به این معنا که ترکیه واکنشی نشان دهد و سپس این موضوع به آمریکایی‌ها منتقل شود که نباید، برای مثال، هواپیماهای اف-۳۵ را در اختیار ترکیه قرار دهند، زیرا چنین اقدامی می‌تواند تهدید مستقیمی برای اسرائیل ایجاد کند. البته این صرفاً یک گمانه‌زنی است؛ اینکه شاید هدف، کشاندن ترکیه به یک درگیری کوتاه یا محدود با اسرائیل باشد تا پس از آن به آمریکایی‌ها گفته شود که ترکیه در واقع یک قدرت منطقه‌ای است که اگر آن را به اف-۳۵ نیز مجهز کنید، امنیت اسرائیل زیر سؤال خواهد رفت. اما در مجموع، شاید این موضوع مسبوق به سابقه باشد. اسرائیل به هیچ‌وجه نمی‌خواهد اجازه دهد یک هسته مرکزی و قدرتمند نظامی در سوریه شکل بگیرد که بتواند هم امنیت داخلی و هم امنیت مرزهای این کشور را تأمین کند.

وی ادامه داد: به‌طور کلی، اسرائیل می‌خواهد سوریه در یک وضعیت خنثی باقی بماند و تل‌آویو آزادی عمل کامل داشته باشد؛ به‌ویژه در رابطه با منطقه جولان که آمریکایی‌ها نیز آن را به رسمیت شناخته‌اند و بارها اعلام کرده‌اند که این منطقه جزئی جدایی‌ناپذیر از اسرائیل است. بنابراین، از نگاه اسرائیل، نباید هیچ هسته مرکزی و ساختار دفاعی قدرتمندی در سوریه، چه به‌صورت مستقل و چه با حمایت و همکاری ترکیه، شکل بگیرد. حملات اخیر نیز می‌تواند در همین چارچوب ارزیابی شود؛ یعنی اقدامی برای جلوگیری از شکل‌گیری چنین ساختاری یا دست‌کم هشداری برای اینکه چنین اتفاقی رخ ندهد و ترکیه نیز از پیگیری آن صرف‌نظر کند. اگر کلیت تحولات خاورمیانه را در نظر بگیریم، شاید بتوان گفت اسرائیل به‌دنبال نوعی فرافکنی نیز هست. مسئله کرانه باختری و تلاش‌هایی که برای الحاق یا تغییر وضعیت آن مطرح می‌شود، مسئله حل‌نشده غزه، وضعیت لبنان و دیگر پرونده‌های منطقه‌ای، همگی فشارهایی را بر اسرائیل وارد کرده‌اند. اسرائیل از سوی آمریکا و سایر کشورهای عربی تحت فشار است که مسئله غزه باید بر اساس همان برنامه‌ای که آمریکایی‌ها ارائه کرده‌اند، اما اسرائیل آن را رد کرده، حل‌وفصل شود. همچنین به اسرائیل هشدار داده می‌شود که در کرانه باختری دست به اقدامات گسترده نزند و تهدیدهای مربوط به الحاق این منطقه به خاک اسرائیل را تشدید نکند.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در کنار این مسائل، موضوع لبنان نیز همچنان پابرجاست؛ جایی که اسرائیل به‌طور مرتب حملاتی انجام می‌دهد و درگیری‌ها ادامه دارد. بنابراین، شاید اسرائیل به‌دنبال باز کردن یک جبهه دیگر، یعنی سوریه، و ایجاد نوعی اختلاف و تنش با ترکیه باشد تا از این طریق برای پرونده‌هایی مانند غزه زمان بخرد و توجهات را به سمت جبهه دیگری معطوف کند. در مورد موضع ترکیه و آمریکا نیز باید گفت که رجب طیب اردوغان و دفتر ریاست‌جمهوری ترکیه نسبت به این تحولات هشدار داده‌اند و تأکید کرده‌اند که نباید چنین اتفاقاتی رخ دهد، زیرا ممکن است زمینه‌ساز نوعی رویارویی شود. ترکیه با اشاره به اینکه منطقه در حال بی‌ثبات شدن است، اسرائیل را عامل تشدید این وضعیت دانسته و حتی پیش‌تر نیز گفته بود جنگ ایران و آمریکا و بسیاری از تحولات منطقه‌ای، به نوعی تحت تأثیر سیاست‌های بنیامین نتانیاهو قرار دارد و تا زمانی که او در قدرت باشد، منطقه روی آرامش نخواهد دید. این در حالیست که احزاب ترکیه نیز واکنش نشان داده‌اند و مواضعی در این زمینه اتخاذ کرده‌اند و بر این مسئله تأکید داشته‌اند که تحولات اخیر می‌تواند منافع ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد.

وی افزود: در این میان با توجه به روابط تجاری و امنیتی تل‌آویو و آنکارا به نظر می‌رسد احتمال رویارویی دو طرف، در شرایط فعلی پایین باشد. اردوغان نیز احتمالاً نمی‌خواهد وارد چنین مسیری شود. شاید حمله اخیر اسرائیل به پایگاه و منافع ترکیه در سوریه، در واقع پاسخی به اظهارات اردوغان درباره حمایت از سوریه بوده باشد. اردوغان اعلام کرده بود که ترکیه عملاً سوریه را تنها نخواهد گذاشت و این کشور را رها نخواهد کرد. اسرائیل نیز خیلی سریع واکنش نشان داد و با این اقدام نشان داد که ترکیه نباید بیش از حد به تثبیت و تحکیم منافع خود در سوریه امیدوار باشد. بنابراین، می‌توان این حمله را پاسخی سریع به اظهارات اردوغان دانست. با این حال، به نظر نمی‌رسد این روند الزاماً به یک تقابل نظامی مستقیم منجر شود. دلیل آن نیز روشن است؛ به گونه‌ای که هم ترکیه و هم اسرائیل در نهایت از متحدان آمریکا در منطقه محسوب می‌شوند و بخش مهمی از مناسبات راهبردی آنها به واشنگتن وابسته است. درست است که اردوغان گاهی مواضعی مستقل‌گونه اتخاذ می‌کند، اظهارات متفاوتی مطرح می‌کند و حتی با کشورهایی مانند عربستان و پاکستان همکاری‌های نظامی و امنیتی دارد، اما در نهایت، هم اسرائیل و هم ترکیه به نوعی در چارچوب نفوذ و ملاحظات آمریکا عمل می‌کنند.

زرگر گفت: به نظر می‌رسد بدون چراغ سبز آمریکا، نه ترکیه می‌تواند ائتلاف‌های گسترده‌ای با پاکستان و عربستان شکل دهد و نه این کشورها اجازه خواهند یافت وارد یک تقابل نظامی جدی با اسرائیل شوند. بنابراین، احتمال اینکه تنش فعلی به یک رویارویی نظامی مستقیم تبدیل شود، چندان بالا نیست. با این حال، ممکن است تحولات اخیر به‌گونه‌ای بر موضع ترکیه تأثیر بگذارد که این کشور رویکرد خود را تغییر دهد. به عبارت دیگر، به جای ورود مستقیم به تقابل نظامی، ترکیه می‌تواند ائتلاف‌هایی را که شکل گرفته یا در حال شکل‌گیری است، گسترش دهد؛ برای مثال، این ائتلاف را به مصر توسعه دهد و حتی در صورت ایجاد گشایش در روابط ایران و آمریکا، زمینه‌ای برای گسترش آن به ایران نیز فراهم شود. در چنین شرایطی، ممکن است کل پروژه پیمان ابراهیم و سیاستی که اسرائیل و آمریکا برای پیوستن کشورهای عربی به این پیمان دنبال کرده‌اند، با چالش جدی مواجه شود و عملاً زیر سؤال برود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: البته تحقق چنین سناریویی به موضع کشورهای مختلف نیز بستگی دارد. کشورهایی مانند امارات متحده عربی و برخی کشورهای کوچک‌تر عربی، از جمله کویت، در شرایطی نیستند که بتوانند کاملاً مستقل درباره پیوستن یا نپیوستن به چنین پیمان‌هایی تصمیم بگیرند. با این حال، اگر یک ائتلاف گسترده منطقه‌ای شکل بگیرد، این کشورها نیز ممکن است آزادی عمل سابق خود را در منطقه نداشته باشند. از این منظر، ترکیه می‌تواند از طریق ایجاد یا تقویت یک ائتلاف منطقه‌ای گسترده‌تر، به جای ورود به یک رویارویی نظامی مستقیم با اسرائیل، این کشور را در تنگنا قرار دهد و تا حدی تهدیدات و آزادی عمل آن را مهار کند. بنابراین، اگرچه احتمال درگیری مستقیم ترکیه و اسرائیل در شرایط فعلی چندان بالا به نظر نمی‌رسد، اما امکان تغییر موازنه سیاسی و شکل‌گیری ائتلاف‌های جدید منطقه‌ای را نمی‌توان نادیده گرفت.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید