ردیف‌های سوال‌برانگیز
گزارشی از جزئیات لایحه بودجه ۱۴۰۲ شهرداری تهران
گزارشی از جزئیات لایحه بودجه 1402 شهرداری تهران
سوگل دانائی
خبرنگار اجتماعی
دومین بودجه علیرضا زاکانی در مقام شهردار تهران، ۴ بهمن‌ماه، به شورای‌شهر تهران تقدیم شد. بودجه سال ۱۴۰۲ پایتخت رشد ۵۶ درصدی داشت و بنابر اظهارات شهردار تهران پیام آن این بود که «هرچه دیگران تلاش کنند تا مانع چرخش چرخ کشور شوند و ایران را از پیشرفت و سازندگی و حرکت به سمت قله‌های افتخار باز دارند، راه به جایی نخواهند برد.» بررسی‌ها نشان می‌دهد که شهردار تهران در لایحه بودجه امسال حساب ویژه‌ای بر بخش شهرسازی باز کرده و اعتبارات ماموریت‌های اجتماعی و فرهنگی را افزایش چشمگیری داده است، اما بنابر گفته‌های یکی از اعضای شورای‌شهر تهران، اولویت پارلمان شهری در بودجه سال آینده، موضوع حمل‌ونقل است.
علیرضا زاکانی، دومین بودجه شهرداری تهران در زمان حضورش در بلدیه را ۴ بهمن‌ماه به شورای‌شهر تهران فرستاد. بودجه‌ای که حالا اعضای شورای‌شهر در کمیسیون‌ها درحال بررسی بخش‌های مختلف آن هستند در روزهای اخیر واکنش‌های منفی زیادی به دنبال داشته است. زاکانی شهردار تهران، در جلسه تقدیم بودجه به شورا بودجه سال ۱۴۰۲ را برشی از برنامه چهارم دانست و تاکید کرد که چند تفاوت جدی با بودجه‌های قبلی دارد. او تاکید کرد، بودجه سال ۱۴۰۲ در بحث ردیف‌های اعتباری و هزینه‌ای ساماندهی شده و هدف از این ساماندهی هم شفافیت و چابک‌سازی است. بررسی بودجه سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که تیم اقتصادی شهردار تهران 374هزار و 679 میلیارد و 379میلیون ریال برای هزینه‌ها محاسبه کردند و اعتبارات تملک دارایی‌ها و سرمایه‌ای در بودجه سال بعد شهرداری حدود 315هزار و ۱۴۵میلیارد و ۶۲۱میلیون ریال تعیین شده است. این درحالی‌است که در لایحه بودجه امسال شهرداری تهران ۲۳۴ هزار و ۷۰۸ میلیارد و ۱۳۲ میلیون و ۸۰۸ هزار ریال برای هزینه‌ها و ۲۳۶ هزار و ۴۷۶ میلیارد و ۸۶۷ میلیون و ۹۱۲ هزار ریال در بخش تملک دارایی و سرمایه‌ای لحاظ شده بود. زاکانی هنگام تقدیم بودجه به شورا، در
توضیحاتی به پویش «من شهردارم» اشاره کرد؛ پویشی که به‌گفته بعضی جایگزین شورایاری‌ها برای بررسی پروژه‌های توسعه محلی است. در این پویش شهروندان تهرانی می‌توانستند با مراجعه به سامانه به پروژه‌های «محله‌محور» در منطقه خود رأی دهند، در میان پروژه‌هایی که در این سامانه به رأی‌گیری گذاشته شده بود، پروژه‌های جاری و اقدامات مستمر شهرداری نظیر جمع‌آوری حیوانات موذی نیز دیده می‌شد. بنابر توضیحات شهردار تهران ۴۶۲طرح در پویش «من شهردارم» رأی‌گیری شد و «بالغ بر پنج میلیون رکورد به ثبت رسید؛ ۴۵۰هزار پرسشنامه از سوی مردم تکمیل شد و ۳۵۰ هزار نفر مشارکت مستقیم داشتند. با پالایشی که صورت گرفت امکانی ایجاد شد تا از آحاد مردم درخصوص دو هزار و ۸۵ طرح نظر دریافت کنیم و هزار و ۴۶۲ طرح را با چهار هزار میلیارد تومان به انتخاب مردم واگذار کنیم. مسیری که ما دنبال کردیم این بود که اعتبارات مبتنی بر خواست مردم دیده شود. ۲۷۵ درصد از بودجه مرتبط با پسماند رشد پیدا کرد و ۹۴درصد از اعتبار را برای ساماندهی حیوانات موذی افزایش دادیم.»
تمرکز بر حوزه حمل‌ونقل
بودجه سال ۱۴۰۲ بنابر گفته‌های شهردار تهران ۵۶ درصد نسبت به بودجه امسال افزایش داشت. زاکانی سقف بودجه را به ۷۸ هزار و ۴۷۵ میلیارد تومان رساند. افزایش سقف بودجه البته با موافقت اعضای شورای‌شهر تهران روبه‌رو نشد. ناصر امانی، عضو شورای‌شهر تهران و از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه در گفت‌وگو با «هم‌میهن» دو انتقاد اساسی به بودجه سال آینده شهرداری وارد می‌کند که مهم‌ترین آن سقف بودجه است؛ انتقادی که البته با کاهش سقف بودجه به نتیجه مطلوب اعضای شورای‌شهر تهران منجر می‌شود. اعضای پارلمان شهری یک هفته بعد در جلسه بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ سقف بودجه را کوتاه کردند. محمد آخوندی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای‌شهر تهران در این جلسه با اشاره به گزارش کمیسیون تلفیق تاکید کرد: «شهرداری تهران بودجه ۷۸ هزار و ۴۷۵ میلیارد تومانی را ارائه داد و مبنای بودجه سال آینده برنامه چهارساله توسعه است و عملکرد ۹ماهه شهرداری تهران بررسی شد. ۷۵ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان تراز کمیسیون تلفیق برای بودجه سال آینده تنظیم شد.»
مهدی چمران، رئیس شورای‌شهر تهران در آن جلسه با تاکید بر اینکه امسال در حوزه حمل‌ونقل عمومی اقدامی صورت نگرفته است، از عدد تازه‌ای برای افزایش بودجه حمل‌ونقل در لایحه بودجه سال بعد رونمایی کرد: «امسال در حوزه حمل‌ونقل عمومی اقدامی صورت نگرفته و مردم به حمل‌ونقل عمومی احتیاج دارند. بر همین اساس بنا شد عدد عمده‌ای به حمل‌ونقل عمومی اختصاص یابد و قرار شد ۱۰هزار میلیارد تومان اضافه‌تر از آنچه در لایحه بودجه برای حمل‌ونقل در نظر گرفته شده به حمل‌ونقل عمومی اختصاص یابد که تا پایان سال بتوانیم حداقل ۲هزار دستگاه به شهر تهران بیفزاییم.»
شهرداری و ذرات معلق
پایتخت از ابتدای امسال تاکنون تنها ۳روز هوای پاک تنفس کرد، در روزهایی که اعضای شورای‌شهر تهران مشغول بررسی لایحه بودجه شهرداری هستند نیز هوای تهران درگیر ذرات معلق است. بر اساس قانون هوای پاک که سال ۹۶ مصوب شد، شهرداری تهران نیز مسئولیت‌هایی در حوزه هوای پاک دارد. مسئولیت‌هایی که عموما در حوزه حمل‌ونقل عمومی تعریف می‌شود. به گفته بهزاد اشجعی، کارشناس محیط‌زیست، بودجه شهردار تهران در حوزه کاهش آلودگی هوا، قابل قبول است. او به «هم‌میهن» می‌گوید: «شهرداری در بودجه سال آینده برای توسعه زیرساخت و نگهداری فضای سبز حدود ۳۷ میلیون و ۷۷ هزار میلیون ریال بودجه در نظر گرفته است، برای کمک به جایگزینی موتورسیکلت نیز حدود ۷ هزار میلیارد ریال. برای احداث خطوط حمل‌ونقل ریلی، بهسازی و تجهیز ناوگان ریلی هم به‌ترتیب حدود ۵۱ میلیون و ۴۱۰ هزار میلیون ریال و ۱۶ میلیون و ۴۰۰ هزار میلیون ریال.» او سرجمع اعتبارات شهرداری با کسر مشترکات در حوزه آلودگی هوا را ۱۶۶ میلیون و ۱۶۹ هزار میلیون ریال می‌داند؛ عددی که البته فقط در لایحه بودجه شهرداری گنجانده شده و بدون احتساب ۱۰ هزار میلیارد تومانی است که شورا در لایحه بودجه برای حوزه حمل‌ونقل در نظر گرفت.
حساب ویژه روی شهرسازی
یکی دیگر از انتقادهایی که به لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ شهرداری تهران وارد شده بود، حساب ویژه درآمدهای شهرداری روی بخش شهرسازی است. یک کارشناس که نخواست نامش در این گزارش بیاید، به «هم‌میهن» می‌گوید که شهرداری تهران امسال در بحث منابع، فشار زیادی را روی بخش شهرسازی وارد کرده است؛ گزاره‌ای که ناصر امانی هم آن را تایید می‌کند. او به «هم‌میهن» می‌گوید: «یکی از انتقادهای ما بحث منابع بود. حوزه شهرسازی امسال در بودجه افزایش فوق‌العاده ۹۰ و چنددرصدی پیدا کرده است که البته ما آن را ۳ هزار میلیارد تومان هم کاهش می‌دهیم.» او با اعلام اینکه هنوز بررسی‌های شورا در حوزه منابع به پایان نرسیده است، ادامه می‌دهد: «از حدود ۳۸ هزار میلیارد تومان حداقل ۳ هزار میلیارد تومان مربوط به حوزه شهرسازی باید کاهش پیدا کند.»
بررسی‌های «هم‌میهن» از لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ شهرداری تهران نشان می‌دهد که زاکانی در سال آینده در بخش «عوارض بر پروانه ساختمانی مازاد بر تراکم پایه» ۱۴ هزار و ۷۵۵ میلیارد و ۴۳۲ میلیون تومان درآمد برآورد کرده است. درحالیکه این ردیف در بودجه سال ۱۴۰۱، ۹ هزار و ۲۲۷ میلیارد و ۶۶ میلیون تومان بود. اما آنطور که اعضای شورای‌شهر تهران می‌گویند، عدد تحقق بودجه امسال از عدد تصویب‌شده بیشتر است. یک کارشناس حوزه اقتصادی علت آن را تخفیف‌های جدی می‌داند که شهرداری تهران امسال به کاربران خود داد؛ تخفیف‌هایی ۴۰ درصدی برای سازندگانی که به صورت نقد عوارض خود را پرداخت کنند. این کارشناس می‌گوید حجم زیادی از فیش‌های سازندگان با این پیشنهاد شهرداری تسویه شد، به عبارت دیگر بخشی از پرداخت‌هایی که طبق روند گذشته در آخر سال وصول می‌شد با این روش و با این تخفیفات پیش‌خور شده است.
آغاز زودهنگام مولدسازی از شهرداری تهران
غیرشفاف شدن منابع غیرنقدی، یکی دیگر از انتقادهایی است که به بودجه سال آینده شهرداری تهران وارد است. یک کارشناس اقتصادی می‌گوید: «در بودجه سنواتی گذشته ذیل تبصره یک به شهرداری تهران این اجازه داده می‌شد که تا حدود ۲۰ درصد از منابع‌اش را به صورت غیرنقد عملیاتی کند. مثلا اگر بودجه ۱۰۰ هزارتاست، ۲۰ هزار تای آن به صورت غیر نقد عملیاتی شود. اما در بودجه سال آینده این بند حذف شده است و این موضوع درواقع دست شهرداری را باز می‌گذارد که تا در هر سقفی برایش امکان داشت از بخش غیرنقدی استفاده کند.» او می‌گوید، آخرین بار در زمان شهرداری قالیباف بود که منابع غیرنقد شفاف نبود: «بخش غیرنقد شفاف و قابل ردیابی نیست، شبیه کاری است که دولت اکنون با مولدسازی درصدد انجام آن است. به نظر می‌رسد شهرداری مولدسازی را زودتر آغاز کرده است.»
معلولان هم به بودجه شهرداری تهران معترض هستند
در تبصره ۲۹ لایحه بودجه مدیریت شهری تاکید شده بود که ۱۵ درصد سرجمع ردیف‌ها و اعتبارات صرف مناسب‌سازی شود. در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ ردیف خاص مناسب‌سازی و ردیف بودجه‌های مربوط به بهسازی، روان‌ساز معابر برای معلولان نیز حذف شده بود؛ حذفیاتی که بعد از کنشگری جامعه معلولان ارقام آن افزایش پیدا کرد. بهروز مروتی، فعال حوزه معلولان اما در گفت‌وگو با «هم‌میهن» از تغییرات بودجه سال آینده می‌گوید: «براساس قوانین، شهرداری تهران باید تا سقف 15درصد از سرجمع اعتبارات ردیف‌های طراحی و اصلاح هندسی معابر و تقاطع‌های موجود، مرمت و بهسازی معابر غیر بزرگراهی، نصب و ترمیم سنگدال و جداول، احداث، تجهیز و بهسازی پیاده‌روها و پیاده‌راه‌ها را صرف مناسب‌سازی فضاهای شهری برای افراد دارای معلولیت و اقشار کم‌توان جسمی‌ـ حرکتی و ذهنی کند. حالا اما براساس بررسی‌ها اثری از این تبصره نیست. این تنها تغییری نیست که لایحه بودجه امسال در حوزه معلولان داشته است.» مروتی می‌گوید، اعتبار حمل‌ونقل برای معلولان در بودجه سال آینده نصف شده و تنها اعتبار بخش سرویس آموزش‌وپرورش استثنایی افزایش پیدا کرده است.
این فعال حقوق معلولان معتقد است، این نوع بودجه‌ریزی برای جامعه معلولان پیغام خوبی ندارد: «از طریق بودجه مطالبات جامعه معلولان سرکوب می‌شود. دولت ردیف قانون حمایت از حقوق معلولان را حذف کرد و حالا هم شهرداری به بودجه معلولان بی‌توجهی کرده است. از همه اینها موضوع مهم‌تر این است که هیچ گزارش عملکردی‌ای هم از بودجه‌های اختصاصی وجود ندارد که ما ببینیم آیا واقعا این ردیف بودجه‌ای که بوده، هزینه شده یا هزینه نشده است.» ناصر امانی، عضو شورای‌شهر تهران اما در واکنش به این انتقادها تاکید دارد که شورا هنوز وارد بررسی تبصره‌ها نشده است: «با این حال ما در بودجه سال آینده نه‌تنها این موضوع را حذف نمی‌کنیم بلکه امیدواریم که مقداری هم افزایش پیدا کند. صرفا فعلا عدد کلی بودجه بسته شده است. برای منابع و تبصره‌ها فرصت اصلاح در صحن شورا وجود دارد.»
نگاه مدیریت شهری به حوزه اجتماعی
جمع‌آوری معتادان متجاهر، ساماندهی کودکان کار، قرارگاه جمعیت، اینها تنها بخشی از علاقمندی‌های شهردار تهران در حوزه اجتماعی است. او که از ابتدای حضورش در خیابان بهشت پیگیر موضوعات اجتماعی بود، حالا این پیگیری را در بودجه‌ریزی هم نشان داده است. بررسی رسانه‌ها نشان می‌دهد، اعتبارات ماموریت‌های حوزه اجتماعی و فرهنگی در بودجه سال آینده، رشد بیش از ۱۰۰درصدی نسبت به بودجه سال ۱۴۰۱ داشته است. سهم امور اجتماعی و فرهنگی در بخش هزینه‌ای ۶ هزار و ۲۱۳ میلیارد تومان است و در بخش تملک دارایی و سرمایه‌ای هم حدود ۲هزار و ۸۹۰ میلیارد تومان. جمع این دو عدد رقم ۹هزار و ۱۰۳میلیارد و ۴۲۰میلیون تومان است. درحالیکه سال قبل سهم ماموریت‌های اجتماعی و فرهنگی از بودجه سال ۱۴۰۱ رقم ۴ هزار و ۳۳۴ میلیارد تومان بود.
بررسی‌های «هم‌میهن» نشان می‌دهد، شهرداری تهران مثلا برای ایجاد قرارگاهی به‌نام «تعلیم و تربیت» در حوزه اجتماعی حدود ۳۰۰میلیارد تومان در نظر گرفته است؛ قرارگاهی که دو روز پیش خبر ایجاد آن در رسانه‌ها منتشر شد. زاکانی در توضیح این قرارگاه تازه‌اش گفته بود: «برای تعامل بهتر با مجموعه وزارت آموزش‌وپرورش به زودی قرارگاه تعلیم و تربیت در شهرداری تهران تشکیل می‌شود که ذیل این قرارگاه مسائل مرتبط با همکاری شهرداری و آموزش‌وپرورش را عملیاتی خواهیم کرد. سر فصل‌هایی که قرار است در تفاهم‌نامه مورد بحث و بررسی قرار گیرد، باید معطوف به تمام ابعاد همکاری شهرداری تهران و وزارت آموزش‌وپرورش باشد، ما معتقدیم در مسیر آبادانی کشور آموزش‌وپرورش باید محور تحول باشد. به همین دلیل با تمام وجود و ظرفیت خود حاضر به همکاری با این وزارتخانه هستیم.»
بررسی‌ها از جدول شماره ۱۸ یعنی بخش اعتبارات تملک دارایی سرمایه‌ای نشان می‌دهد که شهرداری تهران برای پروژه‌ای با عنوان «کمک به توسعه صحن مسجد مقدس جمکران» که سال شروع و پایان پروژه آن هم ۱۴۰۲ است، حدود 50 میلیارد تومان در نظر گرفته است. پروژه‌ای که در حوزه جغرافیایی شهر تهران نیست.
برای اجرای برنامه‌های مدیریت جمعیت که از دیگر ماموریت‌های سال ۱۴۰۲ شهرداری تهران در حوزه امور اجتماعی است هم براساس بررسی‌های «هم‌میهن»، حدود ۴ میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده است. برای برگزاری جشنواره‌ها و مسابقات در سطح محلات و مناطق هم براساس آنچه در لایحه بودجه آمده، حدود ۲۰۰ میلیارد تومان هزینه در نظر گرفته شده است. البته این اعداد هنوز در پارلمان شهری کم و زیاد نشده است و هیچ بعید نیست مقدار آن در قانون بودجه تغییر کند. هرچند حوزه اجتماعی، حوزه مورد علاقه شهردار تهران است اما بنابر گفته‌های ناصر امانی، اولویت شورا در سال آینده، حوزه حمل‌ونقل عمومی است.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
