از کارخانه‌های قرن نوزدهم تا انقلاب‌های بزرگ؛ داستان تولد یک ایدئولوژی جهانی
کمونیسم چگونه متولد شد؟
انقلاب صنعتی قرن نوزدهم با گسترش فقر کارگران، زمینه را برای شکل‌گیری اندیشه‌های تازه فراهم کرد و کارل مارکس و فریدریش انگلس با نقد نظام سرمایه‌داری، مبانی کمونیسم مدرن را پایه‌گذاری کردند؛ ایدئولوژی‌ای که مسیر تاریخ سیاسی جهان را تغییر داد.
به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از خبرآنلاین، در قرن نوزدهم صنعتی‌شدن بخش زیادی از جهان غرب را دگرگون کرد و خیابان‌های شهرها به محل زندگی مردمی تبدیل شد که در فقر شدید ناشی از شهرنشینی سریع و انتقال ناگهانی از اقتصاد کشاورزی به کارخانه‌ها به سر می‌بردند. شرایط بی‌رحمانه کارخانه‌ها که با کار طاقت‌فرسای کودکان در نساجی‌ها و معادن زغال‌سنگ همراه بود، در ذهن دو فیلسوف آلمانی، کارل مارکس و فریدریش انگلس، ایده سوسیالیسم علمی را پرورش داد.
امروز این دو مرد بنیان‌گذاران اصلی کمونیسم مدرن به شمار می‌روند، چون به شکل‌گیری درک جوامع مدرن از کار، سرمایه و قدرت دولت کمک کردند.
شرایط بی‌رحمانه کارخانه‌ها چگونه به ظهور کمونیسم منجر شد
برای فهمیدن این‌که مفهوم کمونیسم چگونه شکل گرفت، باید دنیای مارکس و انگلس را درک کرد. این دو مرد در عصر انقلاب صنعتی (بین سال‌های ۱۷۶۰ تا ۱۸۴۰) به دنیا آمدند و رشد سرمایه‌داری صنعتی را از نزدیک دیدند. وقتی تولید از کشاورزی کوچک‌مقیاس و کار دستی به کارخانه‌هایی منتقل شد که کالاها را در مقیاس انبوه می‌ساختند، صاحبان کارخانه ثروت زیادی اندوختند در حالی که طبقه کارگر در شرایط اسف‌بار شهری زندگی می‌کرد. مثلا کودکان کارگر ساعت‌های طولانی در کارخانه‌های نساجی و معادن زغال‌سنگ کار می‌کردند. درمجموع، کارگران کارخانه با کمبود شدید حمایت‌های مؤثر کارگری، قوانین حداقل دستمزد و شبکه‌های ایمنی اجتماعی روبه‌رو بودند.
در چنین دنیایی بود که مارکس و انگلس شروع به پرورش ایده‌های‌شان کردند. آن‌ها معتقد بودند این شرایط عوارض جانبی صنایع رو به رشد نیست، بلکه نتیجه مستقیم نظام‌های سرمایه‌داری است. همچنین باور داشتند سرمایه‌داری سرانجام جای خود را به انقلاب‌های کارگری خواهد داد.
محل تولد مارکس، اکنون بروکن‌شتراسه ۱۰ در تریر.
کارل مارکس و نظریه مبارزه طبقاتی
کارل مارکس که در ۵ مه ۱۸۱۸ [۱۵ اردیبهشت ۱۱۹۷] به دنیا آمد، ایده‌های مارکسیستی را خلق کرد که سرانجام به ظهور مارکسیسم و کمونیسم منجر شد. مفهوم مارکسیسم حول چیزی می‌چرخید که او ماتریالیسم تاریخی می‌نامید؛ نظریه‌ای که می‌گفت شرایط اقتصادی و مادی یک جامعه، سیاست، فرهنگ و نهادهای اجتماعی آن را تعیین می‌کند.
او مدعی بود تولید اقتصادی درواقع در مرکز تغییرات اجتماعی و تاریخی از طریق مبارزه طبقاتی قرار دارد. مارکس معتقد بود جامعه را کسانی تعریف می‌کنند که اقتصاد را کنترل می‌کنند و جامعه همیشه دو سو داشته: یکی که وسایل تولید را در اختیار دارد و دیگری که برای آن کار می‌کند. نمونه‌های این الگو شامل نظام ارباب و رعیت است که در دوران قرون وسطی رایج بود. او در کتاب «سرمایه» استدلال کرد که سرمایه‌داری ذاتا ناعادلانه است، چون به صاحبان کارخانه اجازه می‌دهد با پرداخت دستمزد کمتر از ارزش واقعی کار کارگران، از تولید انبوه سود ببرند.
فریدریش انگلس، خودی ثروتمندی که مارکس را تأمین مالی کرد
در حالی که مارکس بیشتر روی نظریه انتزاعی تمرکز داشت، فریدریش انگلس که در ۲۸ نوامبر ۱۸۲۰ [۷ آذر ۱۱۹۹] به دنیا آمد، رویکرد عملی‌تری داشت. انگلس پسر یک تولیدکننده ثروتمند نساجی آلمانی بود و زمانی به انگلیس فرستاده شد تا به عنوان کارآموز مدیریتی در کارخانه پنبه‌ای کار کند که پدرش در منچستر شریک مالکیت آن بود. آن دوران مهاجرت گسترده از روستا به شهر بود و انگلس پس از دیدن فقر شدید و شرایط بهداشتی وحشتناک کارگران کارخانه شوکه شد. او این واقعیت‌های تلخ را در کتاب سال ۱۸۴۵ خود به نام «وضعیت طبقه کارگر در انگلستان» ثبت کرد.
این کتاب روایت بی‌رحمانه صادقانه و دقیقی از فقر و رفتار ناعادلانه‌ای بود که در آن زمان در کارخانه‌های انگلیسی رایج بود. انگلس در این کتاب مشاهدات تجربی از شهرهای صنعتی را ارائه کرد که اظهارات نظری مارکس درباره استثمار کارگران را تأیید می‌کرد.
اگر حمایت مالی و ویرایشی انگلس نبود، مارکس ممکن بود ناشناخته بمیرد. انگلس نویسنده‌ای بااستعداد و تاجر متعهدی بود که معیشت روزمره مارکس را هم تأمین می‌کرد. وقتی مارکس نمی‌توانست خرج خانواده‌اش را بدهد، این انگلس بود که حمایت مالی می‌کرد تا مارکس بتواند در اتاق مطالعه موزه بریتانیا بنشیند و رساله‌هایش را بنویسد.
جزوه‌ای که در سال ۱۸۴۸ انقلاب‌های جهانی را شعله‌ور کرد
شاید برجسته‌ترین اثری که این دو پدر کمونیسم با هم تولید کردند در سال ۱۸۴۸ منتشر شد. مانیفست کمونیست تحلیل پژوهشی‌محوری مثل سرمایه نبود. درعوض، جزوه سیاسی مختصر و مفیدی بود که برای برانگیختن اقدام فوری و بسیج طبقه کارگر طراحی شده بود. این جزوه به طور خاص خطاب به اتحادیه کمونیست‌ها نوشته شده بود، حزب سیاسی‌ای متشکل از رادیکال‌های طبقه کارگر.
مارکس و انگلس در این‌جا ایده‌های‌شان را درباره این‌که دنیا چگونه می‌تواند باشد مطرح کردند. آن‌ها فرض کردند اگر کارگران جهان متحد شوند تا طبقه حاکم را شکست دهند و وسایل تولید را به دست خود بگیرند، می‌توانند جامعه‌ای بدون طبقه بسازند و پرولترها چیزی جز زنجیرهای‌شان برای از دست دادن نخواهند داشت.
وقتی مانیفست کمونیست منتشر شد، ایده‌های کمونیستی در سطح جهانی شروع به گسترش کردند. آن‌چه زمانی ایده فلسفی گمنامی بود، به‌زودی به جنبش سیاسی‌ای تبدیل شد که مسیر تاریخ را تحت تأثیر قرار داد. این متن سرانجام به ایدئولوژی‌های پشت انقلاب‌ها در روسیه، چین و جاهای دیگر در قرن بیستم کمک کرد.
منبع: thecollector.com
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
