تحلیل اندیشکده چتم‌هاوس از آنچه بین ایران و آمریکا می‌گذرد: تنها راه خروج از بن‌بست دیپلماسی مرحله‌ای است
اندیشکده «چتم هاوس» با اشاره به اینکه «بعید است آمریکا از طریق محاصره بتواند به هدف راهبردی خود، یعنی وادار کردن ایران به دادن امتیازات قابل‌توجه در پای میز مذاکره، دست یابد»، نوشت: تنها راه خروج از این بن‌بست، دیپلماسی مرحله‌ای است.
به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از ایرنا، «چتم هاوس» در این گزارش می‌نویسد: در هفته‌های اخیر گمانه‌زنی‌های زیادی درباره احتمال حملات تازه واشنگتن علیه تهران پس از اتمام انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، مطرح شده بود. با این حال، اکنون با توجه به پایان انتخابات، اقدام بعدی واشنگتن همچنان در هاله‌ای از ابهام است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به‌تازگی در گفت‌وگویی با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس‌نیوز، مدعی شد که دلیلی برای تشدید جنگ نمی‌بیند. به نوشته چتم‌هاوس، این احتمال وجود دارد که تصمیم ترامپ این باشد که عملیات نظامی علیه ایران را از سر نگیرد و (با امید واهی به تسلیم‌شدن تهران)، به سیاست کنونی یعنی فشار اقتصادی ادامه دهد. اما حتی در چنین شرایطی هم نمی‌توان احتمال بازگشت به درگیری نظامی را منتفی دانست.
به ادعای چتم‌هاوس، اینکه تهران در حالی که با مشکلات اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، فشارهای آمریکا را بدون واکنش تحمل کند، غیرمحتمل به‌نظر می‌رسد و به باور نگارنده، «این همان طنز (به اصطلاح) محاصره دریایی ایران از سوی آمریکاست. برخی گزارش‌ها مدعی هستند که ایران در ماه سپتامبر هیچ محموله نفتی به نفتکش‌ها بارگیری نکرده است.»
به نوشته این اندیشکده، «با این حال، بعید است که محاصره بتواند به هدف راهبردی خود، یعنی وادار کردن تهران به دادن امتیازات قابل‌توجه در پای میز مذاکره، دست یابد. در عوض، این اقدام ممکن است تهران را خشمگین کرده و به واکنشی تهاجمی وادارد که در نتیجه آن، همه طرف‌ها به خانه اول بازخواهند گشت.»
بن‌بست
آنچه آمریکا محاصره صادرات نفت ایران از طریق تنگه هرمز می‌خواند، طی چند ماه گذشته دستخوش تغییراتی شده است. واشنگتن این عملیات (ادعایی) را در ماه آوریل آغاز کرد، پس از توافق با ایران در تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن امضا شد و (زمینه بازگشایی تنگه را فراهم می‌کرد)، از شدت آن کاست و سپس با فروپاشی این توافق (در پی عدم پایبندی واشنگتن به تعهداتش)، در ۱۴ جولای این محاصره را دوباره برقرار کرد.
ایران خواستار لغو محاصره و برآورده‌شدن شروطش است و می‌گوید پیش از بازگشایی تنگه هرمز، این خواسته‌ها «باید» محقق شوند. در سوی مقابل، واشنگتن می‌خواهد پیش از آنگه هرگونه مذاکره درباره امنیت دریانوردی را از سر بگیرد، ایران در رابطه با برنامه هسته‌ایش امتیازاتی بدهد(!)
به باور نگارنده، این یک بن‌بست است؛ اما این وضعیت شاید چندان دوام نیاورد. بی‌اعتمادی عمیق میان دو طرف، باعث می‌شود که تهران (به طور منطقی) درباره اینکه امتیازات آمریکا به‌اندازه‌ای پایدار باشند که بتوانند به بهبود بلندمدت وضعیت اقتصادی ایران منجر شوند، تردبد داشته و در نتیجه نظام سیاسی ایران به این نتیجه رسیده باشد که بهتر است با تکیه بر محاسبات و شرایط خود، به مقاومت و مبارزه ادامه دهد.
دفاع از روایت بنیادین انقلاب
دو دلیل اصلی وجود دارد که چرا واکنش ایران به فشارهای اقتصادی در گذشته، تاب‌آوری و مقابله بوده و ممکن است بار دیگر همین واکنش را از خود نشان بدهد.
دلیل نخست، ایدئولوژیک است. ایران در این جنگ صرفا از مسیرهای کشتیرانی و صادرات نفت خود دفاع نمی‌کند، بلکه در حال حفاظت از روایت بنیادین نظام سیاسی خود، یعنی فداکاری و تاب‌آوری در برابر فشارهاست. و به نظر می‌رسد که واشنگتن هنوز این مسئله را درک نکرده است.
به باور نگارنده، «جمهوری اسلامی ایران از زمان تاسیس، اعتبار خود را نه تنها بر مقاومت در برابر فشارهای خارجی، بلکه بر مقابله با آنها بنا کرده است. پیام همیشگی تهران به حامیان و دشمنانش این بوده که تحریم‌ها، انزوا و تهدیدهای نظامی نمی‌توانند این نظام را وادار به تسلیم کنند یا آن را به زیر بکشند.»
جنگ ایران و عراق حد فاصل سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸ روشن‌ترین نمونه تعهد حکومت ایران به این اصل را است. ایران تقریبا به‌تنهایی در برابر دشمنی جنگید که از حمایت آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس برخوردار بود و در نهایت دوام آورد. بنابراین، تحمل یک یا دو سالِ دشوار در نتیجه محاصره، با آنچه حکومت ایران در آن دوران از سر گذراند و در برابر آن استقامت کرد، به‌هیچ‌وجه قابل مقایسه نیست.
ارزیابی تهران این است که اگر به‌اندازه کافی مقاومت کند، آنها(کشورهایی) که بیشترین زیان را از این بحران اقتصادی متحمل می‌شوند، در نهایت فشار بیشتری بر واشنگتن وارد خواهند کرد تا راهی برای خروج از این وضعیت پیدا کند.
دلیل دوم، عمل‌گرایانه است. خلاف دوران جنگ ایران و عراق، ایران اکنون در مقاومت و مبارزه خود از حمایت بازیگران خارجی برخوردار است. مهم‌ترین منبع این حمایت، چین است. جای تعجب نیست که طبق گزارش‌ها، مقامات آمریکایی از پکن خواسته باشند برای پایان دادن به درگیری‌ها نقشی سازنده‌تر ایفا کند.
تهران همچنین نیک می‌داند که کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهان پایان محاصره هستند. ادامه وضعیت کنونی خسارت اقتصادی گزافی به این کشورها وارد می‌کند و کشورهایی از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر و کویت که از این بحران اقتصادی بیشترین زیان را می‌بینند، فشار بیشتری بر واشنگتن وارد خواهند کرد تا راهی برای خروج از بن‌بست پیدا کند.
به نوشته چتم‌هاوس، باور امروز ایران این است که دست بالا را دارد. اظهارات مقامات ایرانی نشان می‌دهد که آنها باور دارند که همین حالا هم در این رویارویی پیروز شده‌اند. این ارزیابی تا اندازه‌ای درست است. به احتمال زیاد، حکومت ایران از این درگیری عبور و احتمالا از حمله گسترده دیگری از سوی آمریکا نیز جلوگیری خواهد کرد؛ اتفاقی که از نگاه تهران تعریفی جز پیروزی ندارد.
به باور نگارنده، با این حال، ایران همچنان باید مسئله محاصره را حل کند. باور مقامات آمریکایی این است که محاصره کارساز بوده و به‌نظر می‌رسد که واشنگتن حتی در حال تشدید این سیاست است؛ به‌طوری که فرماندهی مرکزی ارتش (تروریستی) آمریکا (سنتکام) به‌تازگی (در راستای عملیات تروریسم اقتصادی واشنگتن) مدعی تشکیل نیروی ویژه «دروازه آهنین» شده است.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
