بازی برد-برد چین با گرانی نفت؛ پشت پرده مانور ۲۰ میلیارد دلاری پکن

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از زومان، چین در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، در قالب طرح کمربند و جاده، ۲۰.۱ میلیارد دلار برای ساخت و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و پاک کشورهای دیگر اختصاص داد؛ رقمی بی‌سابقه که هم‌زمان با جنگ ایران و افزایش تقاضا برای منابع تجدیدپذیر ارزان‌تر ثبت شد.

گزارش فایننشال تایمز از پژوهش دانشگاه کوئینزلند استرالیا و مرکز تأمین مالی و توسعه سبز در شانگهای نشان می‌دهد که ارزش قراردادهای انرژی پاک چین در چارچوب ابتکار کمربند و جاده طی شش ماه نخست امسال، از مجموع رقم ثبت‌شده در کل سال ۲۰۲۵ فراتر رفت.

این رقم شامل ۱۱.۸ میلیارد دلار پروژه‌های ساخت‌وساز و ۸.۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری بود.

کریستوف ندوپیل وانگ متخصص انرژی و تأمین مالی چین در دانشگاه کوئینزلند و نویسنده این پژوهش گفت: «پایین‌تر بودن هزینه انرژی سبز، با وجود جنگ تجاری، همواره یکی از عوامل اصلی جذب سرمایه‌گذاری چین بوده است. اکنون نیز کشورهایی که در حوزه انرژی پاک با چین همکاری کرده‌اند، ممکن است از کاهش نوسان قیمت انرژی ناشی از جنگ ایران بهره‌مند شوند.»

مجموع قراردادهای ابتکار کمربند و جاده در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به رکورد ۱۲۶.۳ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که در دوره مشابه سال ۲۰۲۵ برابر با ۱۲۳.۳ میلیارد دلار بود.

از مجموع رقم امسال، ۴۹.۸ میلیارد دلار به سرمایه‌گذاری و ۷۶.۵ میلیارد دلار به پروژه‌های ساخت‌وساز اختصاص داشت.

سرمایه‌گذاری در چارچوب کمربند و جاده در حالی شتاب گرفت که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، قیمت نفت و گاز را به‌شدت افزایش داد.

هم‌زمان، کشورهای مختلف جهان برای پاسخ‌گویی به تقاضای ناشی از هوش مصنوعی، در تلاش بودند زیرساخت‌های برق و مراکز داده خود را گسترش دهند.

آمار رسمی گمرک چین نیز نشان می‌دهد صادرات فناوری‌های پاک این کشور در ماه‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته است.

ابتکار کمربند و جاده چند ماه پس از به قدرت رسیدن شی جین‌پینگ در سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی شد و به‌طور گسترده یکی از ارکان اصلی سیاست رهبر چین برای گسترش نفوذ اقتصادی پکن و تعمیق روابط تجاری این کشور با جهان در حال توسعه شناخته می‌شود.

شی هفته گذشته نیز از برنامه چین برای رقابت با آمریکا بر سر رهبری جهانی هوش مصنوعی پرده برداشت و از تشکیل ائتلافی تازه خبر داد که هدف آن افزایش نفوذ پکن بر روند توسعه این فناوری است.

کارشناسان می‌گویند تازه‌ترین آمارها نشان می‌دهد ابتکار کمربند و جاده، بیش از گذشته تحت تأثیر شرکت‌های خصوصی قرار گرفته و نقش شرکت‌های دولتی چین در آن کاهش یافته است.

براساس داده‌های دانشگاه کوئینزلند، سهم بخش خصوصی از فعالیت‌های این ابتکار در نیمه نخست امسال به ۴۸ درصد رسید؛ درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۲۲ تنها ۱۳ درصد بود.

آنچه موج جدید ابتکار کمربند و جاده را از موج قبلی متمایز می‌کند، این است که تصمیم‌های سرمایه‌گذاری بیش از گذشته براساس ملاحظات تجاری گرفته می‌شوند، نه براساس هدایت دولت.

- لی شو مدیر مرکز اقلیم چین در مؤسسه سیاست‌گذاری انجمن آسیا

به گفته لی، افزایش سرمایه‌گذاری بخش خصوصی همچنین نشان‌دهنده قدرت رقابت جهانی صنعت انرژی پاک چین و بلوغ روزافزون فناوری‌های این کشور است.

ابتکار کمربند و جاده در سال‌های گذشته با انتقادهای متعددی روبه‌رو بوده است؛ از جمله ایجاد بدهی‌های سنگین و غیرقابل‌دوام، به‌ویژه برای کشورهای آفریقایی و دیگر مناطق در حال توسعه.

نبود شفافیت در شرایط اعتباری و وام‌ها و همچنین فراهم نبودن دسترسی متقابل به بازار چین برای شرکای پکن، از دیگر محورهای انتقاد به این برنامه بوده است.

با وجود این انتقادها، داده‌های نیمه نخست سال نشان می‌دهد کشورهای آفریقایی همچنان علاقه زیادی به مشارکت در ابتکار کمربند و جاده دارند.

سرمایه‌گذاری چین در این منطقه در مقایسه با سال گذشته تقریباً سه برابر شد و به ۳۳.۵ میلیارد دلار رسید.

در مقابل، هیچ پروژه تازه‌ای در چارچوب ابتکار کمربند و جاده در پاکستان یا روسیه اعلام نشد؛ موضوعی که نشان‌دهنده کاهش سرعت سرمایه‌گذاری چین پس از چند سال رشد متوالی است.

فعالیت‌های کمربند و جاده در روسیه از زمان تصمیم ولادیمیر پوتین برای حمله به اوکراین ضعیف بوده است. دو طرف همچنین در گذار از پروژه‌های دولتی به قراردادهای تجاری بخش خصوصی با دشواری روبه‌رو شده‌اند.

- ندوپیل وانگ

او معتقد است که پاکستان که مدت‌ها یکی از شرکای اصلی پکن در ابتکار کمربند و جاده بود، ظاهراً درست در زمانی که روابط چین با هند، رقیب اسلام‌آباد، به ثبات رسیده است، تعامل بیشتری با آمریکا برقرار کرده است.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید