جنگ جدید بر خلاف منافع ایران است

به گزارش هم‌میهن آنلاین و به نقل از تابناک، روز سه شنبه ۱۶ تیرماه سنتکام (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) مدعی شد نیرو‌های آمریکایی بیش از ۸۰ هدف را در ایران با مهمات دقیق مورد اصابت قرار دادند.

به اعتقاد ناظران این حمله شدیدتر از حمله قبلی آمریکا که در خلال آتش بس رخ داد، بوده است. این حمله با ادعای حملات ایران به کشتی‌های تجاری قطر و عربستان صورت گرفت.

ادعا شده در حملات آمریکا به ایران سامانه‌های پدافند هوایی؛ شبکه‌های فرماندهی و کنترل؛ رادار‌های ساحلی؛ توانمندی‌های موشکی ضدکشتی و بیش از ۶۰ قایق کوچک سپاه پاسداران در تنگه و نزدیک آن مورد هدف قرار گرفته‌اند.

در واکنش به این حملات، ایران اعلام کرد که نیرو‌های مسلح پاسخ کوبنده‌ای به حملات آمریکا خواهند داد و اجازه دخالت آمریکا در مدیریت تنگه هرمز را نخواهند داد.

این درگیری در حالی رخ داد که یک کشتی نفت‌کش قطری در تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفته بود.

پس از این تشدید تنش، دونالد ترامپ در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در نشست ناتو اعلام کرد که تفاهم‌نامه آمریکا و ایران به پایان رسیده است و دیگر تمایلی به مذاکره با ایران ندارد.

این تفاهم‌نامه که حدود سه هفته پیش در اسلام‌آباد امضا شده بود، یک توافق موقت ۶۰ روزه برای توقف جنگ و آغاز مذاکرات صلح بود.

در خصوص این موضوع، خبرنگار تابناک گفتگویی با «مارک فینو» سخنگوی پیشین وزارت خارجه فرانسه انجام داده که در ادامه آمده است. «فینو» در حال حاضر عضو ارشد بخش عدم اشاعه در «مرکز سیاست امنیتی ژنو» (GCSP) است.

*با توجه به درگیری اخیر بین ایران و ایالات متحده، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است که تفاهم‌نامه با ایران به پایان رسیده و وی قصد تعامل با ایران را ندارد. ارزیابی شما از این وضعیت چیست؟

این البته یک بحران جدی ناشی از تنش‌های اخیر پس از پاسخ‌های آمریکا به حملات منسوب به ایران علیه نفت‌کش‌ها در تنگه هرمز و تلافی‌جویی ایران است. این نشان می‌دهد که تفاهم‌نامه چقدر شکننده بوده، زیرا مجموعه‌ای از مفاد مبهم و وابستگی متقابل نامشخص میان تعهدات بود.

به نظر می‌رسد ترامپ درِ گفت‌و‌گو‌های ادامه‌دار میان مذاکره‌کنندگان را باز گذاشته است، اما تفاهم‌نامه تنها در صورتی دوام می‌آورد که هر دو طرف نهایت خویشتن‌داری را به کار بندند. هر دو باید از هرگونه اقدام غیرمسئولانه‌ای که آنها را قوی جلوه می‌دهد، اما در واقع دستاورد‌های دیپلماسی را نابود می‌کند، دست بردارند.

*برخی ناظران بر این باورند که ایران برای حفظ کنترل خود بر تنگه هرمز، آماده پذیرش جنگی جدید است. ارزیابی شما چیست؟

اگر چنین باشد، قطعاً بر خلاف منافع ایران خواهد بود. البته تهران نشان داده که توانایی نظامی برای وارد کردن خسارت به آمریکا و اسرائیل را دارد، اما قرار دادن کشور‌های حاشیه خلیج‌فارس در میان اهداف، در بلندمدت نتیجه معکوس دارد. 

کنترل بر تنگه هرمز تنها از طریق دیپلماسی و ترتیبات منطقه‌ای با حمایت نسبی جامعه بین‌المللی، با توجه به حقوق بین‌الملل و تأثیر جهانی درگیری که منافع ایران را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد، قابل دستیابی است.

*به نظر می‌رسد حتی تفاهم‌نامه بین ایران و ایالات متحده که قرار بود راه را برای مذاکرات پیچیده‌تر درباره مسئله هسته‌ای هموار کند، خود نیز درگیر پیچیدگی‌های بیشتری شده است. به نظر شما، آیا دو طرف می‌توانند بر این مرحله غلبه کنند و به چارچوب مذاکرات ۶۰ روزه برسند؟

باز هم اینجا، موضوع به منافع همه طرف‌ها مرتبط است. توافق هسته‌ای تنها راهی است که ایران می‌تواند جایگاه مشروع خود را در جامعه بین‌المللی بازگرداند، تحریم‌ها را لغو کند و مسئولیت‌پذیری خود را نشان دهد.

اجتناب از مذاکره برای چنین توافقی، تنها کسانی را خوشحال می‌کند که در آمریکا، اسرائیل و منطقه، مخالف روابط مسالمت‌آمیز و پایدار بین ایران و همسایگانش هستند و ادامه جنگ را به منظور صادرات تسلیحات و حفظ کنترل بر خاورمیانه ترجیح می‌دهند.

*به نظر می‌رسد نه ایران و نه آمریکا خواهان جنگی تمام‌عیار جدید نیستند. از سوی دیگر، حتی اگر جنگی جدید رخ دهد، مسئله تنگه هرمز حل نخواهد شد. در چنین شرایطی، چگونه می‌توان بن‌بست فعلی را شکست؟ آیا میانجی‌گران می‌توانند این مسیر را تغییر دهند؟

بر اساس تجربه دو جنگ اخیر، جنگی جدید تغییر چندانی ایجاد نخواهد کرد، جز ویرانی بیشتر، مرگ‌های بی‌فایده بیشتر غیرنظامیان و ناپایداری بیشتر. همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، راه‌حلی پایدار برای مسئله تنگه هرمز تنها می‌تواند منطقه‌ای و بین‌المللی باشد.

میانجی‌گران در حفظ گفت‌و‌گو و ارتباطات مفید هستند، اما با توجه به ابعاد مسئله، سازمان ملل نیز باید به عنوان میانجی وارد عمل شود، با تعهداتی برای حمایت از سوی کشور‌های کلیدی یا سازمان‌هایی مانند اتحادیه اروپا برای ارائه کمک در پاک‌سازی مین و نظارت بر آتش‌بس، همان‌گونه که در خلیج عدن علیه دزدی دریایی انجام داده‌اند.

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید