چرا GTA برای کودکان مناسب نیست؟
با انتشار بازی GTA VI بار دیگر موضوع محتوای آسیبرسان بازیهای ویدئویی و ضرورت توجه والدین به ردهبندی سنی آنها اهمیت پیدا کرده است. مجموعه GTA همواره به دلیل نمایش خشونت، رفتارهای مجرمانه، استفاده از مواد مخدر و ... در مرکز توجه نظامهای ردهبندی سنی و نهادهای نظارتی کشورهای مختلف قرار گرفته است.
به گزارش هممیهن آنلاین و به نقل از ایسنا، نسخه ششم مجموعه جی تی ای Grand Theft Auto VI (GTA VI) با توجه به محتوای معرفیشده و اطلاعات منتشرشده از ردهبندی آن در گروه آثاری قرار میگیرد که برای مخاطبان بزرگسال طراحی شدهاند و تماشای آنها برای کودکان و نوجوانان توصیه نمیشود.
اهمیت این موضوع صرفا به میزان خشونت یا تعداد صحنههای نامناسب در بازی محدود نمیشود. GTA VI مانند نسخههای قبلی، بازیکن را در محیطی جهانباز قرار میدهد که در آن میتواند آزادانه در شهر حرکت کند، با شخصیتهای مختلف تعامل داشته باشد و در مأموریتهای متنوع شرکت کند. بخش مهمی از تجربه بازی نیز بر انجام فعالیتهایی استوار است که در دنیای واقعی مصداق رفتارهای مجرمانه محسوب میشوند. بنابراین، برای شناخت بهتر آثار احتمالی این بازی بر مخاطبان کمسنوسال، باید علاوه بر محتوای تصویری، به نوع تعامل و مشارکت بازیکن در جریان بازی نیز توجه کرد.
نظر نظامهای ردهبندی سنی در کشورهای مختلف
یکی از معتبرترین نشانهها برای تشخیص تناسب سنی یک بازی، بررسی تصمیم نظامهای رسمی ردهبندی سنی است. این نهادها با بررسی محتوای بازی، میزان خشونت، نمایش محتوای غیراخلاقی و بزرگسالانه، مصرف مواد مخدر، زبان نامناسب و سایر مؤلفهها، محدوده سنی مناسب برای تجربه آن را تعیین میکنند.
در ایالات متحده، سازمان ESRB بازی GTA VI را در گروه Mature ۱۷+ قرار داده است؛ به این معنا که محتوای بازی برای افراد ۱۷ سال به بالا در نظر گرفته شده است. در توضیحات رسمی این سازمان، مواردی مانند خون و خشونت شدید، شوخیهای بزرگسالانه، برهنگی، گفتار ناشایست، محتوای جنسی صریح و استفاده از مواد مخدر و مشروبات الکلی بهعنوان عوامل مؤثر در این ردهبندی ذکر شدهاند. امکان خریدهای درونبرنامهای نیز در اطلاعات مربوط به بازی درج شده است.
در آلمان، نظام ردهبندی USK نیز بازی را در گروه سنی ۱۸ سال به بالا قرار داده است. این ردهبندی نشان میدهد که محتوای بازی از نظر این نهاد برای افراد زیر ۱۸ سال مناسب تشخیص داده نشده است. در استرالیا هیئت ردهبندی این کشور برای نسخه نمایشی بازی، درجه R ۱۸+ را ثبت کرده و در توضیحات آن به خشونت با شدت بالا، نمایش محتوای جنسی و مصرف مواد مخدر اشاره کرده است. البته باید توجه داشت که این ثبت مشخصاً مربوط به نسخه نمایشی بازی است و نباید آن را بدون توضیح بهعنوان گواهی مستقل نسخه نهایی معرفی کرد.
خشونت؛ فراتر از نمایش صحنههای درگیری
خشونت یکی از مؤلفههای محتوایی مجموعه GTA است. در این بازیها، درگیریهای مسلحانه، استفاده از انواع سلاح سرد و گرم، تعقیبوگریزهای خطرناک، ضربوشتم و قتل از جمله رفتارهایی هستند که در جریان مأموریتها و فعالیتهای آزاد بازی مشاهده میشوند. شدت خشونت، نمایش خون و جراحات و قرار گرفتن بازیکن در موقعیتهای متعدد درگیری، میتواند تجربهای نامتناسب برای کودکان و نوجوانان ایجاد کند. اما در بررسی خشونت بازیهای ویدئویی، نکته مهم دیگری نیز وجود دارد که گاهی در مقایسه با فیلمها و سایر آثار نمایشی کمتر مورد توجه قرار میگیرد؛ تفاوت میان تماشای رفتار خشونتآمیز و مشارکت فعال در انجام آن.
در یک فیلم سینمایی، مخاطب ممکن است صحنهای از سرقت مسلحانه، قتل یا درگیری خیابانی را مشاهده کند؛ اما صرفا ناظر اتفاقات است و در شکلگیری آنها نقشی ندارد. در بازیهای تعاملی مانند GTA، شرایط متفاوت است. بازیکن ممکن است شخصا تصمیم بگیرد به فردی حمله کند، سلاحی به دست بگیرد، خودرویی را سرقت کند، پلیس را هدف قرار دهد یا برای فرار از تعقیب نیروهای انتظامی برنامهریزی کند. در واقع، او فقط شاهد یک رفتار مجرمانه نیست، بلکه از طریق کنترل شخصیت بازی در اجرای آن مشارکت میکند.
البته نباید از این موضوع نتیجه گرفت که هر کودکی با انجام چنین بازیهایی الزاما به رفتار مجرمانه گرایش پیدا میکند یا میان تجربه بازی و ارتکاب جرم در دنیای واقعی رابطهای قطعی وجود دارد. مسئله اصلی، تفاوت در نوع مواجهه مخاطب با محتواست. تجربه فعال و تکرارشونده رفتارهای خشونتآمیز و مجرمانه، بهویژه در سنینی که قدرت تشخیص و قضاوت اخلاقی هنوز در حال شکلگیری است، میتواند نگرانیهای تربیتی بیشتری نسبت به مشاهده منفعلانه همان رفتارها ایجاد کند. به همین دلیل، ارزیابی بازیهایی مانند GTA نباید صرفا به تعداد یا شدت صحنههای خشونتآمیز محدود شود؛ بلکه باید نقش بازیکن در انجام این رفتارها نیز مورد توجه قرار گیرد.
چرا GTA برای کودکان مناسب نیست؟
یکی دیگر از دلایل نامناسب بودن GTA VI برای مخاطبان کمسنوسال، وجود محتوای جنسی و نمایش برهنگی است. این موضوع در ردهبندی رسمی ESRB نیز بهصراحت مورد اشاره قرار گرفته و برهنگی و محتوای جنسی صریح از جمله عوامل مؤثر در دریافت رده سنی Mature ۱۷+ بودهاند. همچنین در توضیحات ردهبندی استرالیا به وجود صحنههای جنسی اشاره شده است.
در مجموعه GTA، روابط بزرگسالانه، شخصیتهای دارای پوشش نامناسب، موقعیتهای جنسی و مکانهایی با کارکردهای مرتبط با سرگرمیهای بزرگسالانه، بخشی از فضای داستانی و محیط اجتماعی بازی را تشکیل میدهند. چنین محتوایی صرفا به یک صحنه یا مأموریت خاص محدود نیست و ممکن است بازیکن در جریان گشتوگذار آزادانه در محیط بازی نیز با آن مواجه شود.
مصرف و نمایش مواد مخدر و مشروبات الکلی از دیگر مؤلفههای محتوایی GTA VI است که در ردهبندیهای رسمی نیز مورد توجه قرار گرفته. حضور این موارد در محیط بازی، نمایش مصرف آنها توسط شخصیتها و قرار گرفتنشان در بستر فعالیتهای اجتماعی و داستانی، میتواند تصویری عادیشده از رفتارهای پرخطر ارائه کند.
در سنین کودکی و نوجوانی، مخاطب هنوز در حال شکل دادن به نگرش خود نسبت به رفتارهای اجتماعی و پیامدهای آنهاست. بنابراین، نحوه بازنمایی مصرف مواد مخدر و الکل اهمیت زیادی دارد. هنگامی که این رفتارها در کنار جذابیتهای بصری، شخصیتهای محبوب و فضای سرگرمکننده بازی قرار میگیرند، ممکن است قبح و پیامدهای منفی آنها برای مخاطب کمسنوسال کمرنگ شود.
عادیسازی رفتارهای مجرمانه در ذهن کودک
یکی از ویژگیهای متمایز مجموعه GTA، آزادی عمل گسترده بازیکن در محیط بازی است. برخلاف بسیاری از بازیها که فعالیتهای بازیکن را به مسیر مشخصی محدود میکنند، در GTA امکان انجام فعالیتهای مختلف در محیط شهری وجود دارد. سرقت خودرو، حمل سلاح، درگیری با شهروندان، فرار از پلیس و مشارکت در فعالیتهای خلاف قانون، از جمله رفتارهایی هستند که بازیکن میتواند در چارچوب سازوکارهای بازی تجربه کند.
در چنین شرایطی، رفتار مجرمانه ممکن است به ابزاری برای پیشبرد بازی یا کسب پاداش تبدیل شود. برای مثال، بازیکن برای تکمیل یک مأموریت باید سرقتی را انجام دهد یا از درگیری مسلحانه برای رسیدن به هدف خود استفاده کند. حتی در فعالیتهای خارج از مأموریتهای اصلی نیز ممکن است ارتکاب رفتارهای خلاف قانون به بخشی از سرگرمی بازیکن تبدیل شود.
البته GTA VI را نباید صرفا یک بازی اکشن با صحنههای خشونتآمیز دانست؛ این بازی مجموعهای از محتوای بزرگسالانه را در قالب تجربهای تعاملی ارائه میکند که در آن بازیکن علاوه بر مشاهده خشونت و رفتارهای مجرمانه، امکان مشارکت مستقیم در اجرای آنها را نیز دارد. ترکیب خشونت شدید، مسائل غیراخلاقی، مصرف مواد مخدر و الکل و آزادی عمل گسترده در انجام فعالیتهای خلاف قانون، دلایل مهمی هستند که ضرورت رعایت محدودیت سنی این بازی را نشان میدهند. هدف از بیان این موارد، ایجاد ترس یا محروم کردن غیرمنطقی کودکان از سرگرمیهای دیجیتال نیست؛ بلکه آگاه کردن والدین از تفاوت میان محتوای مناسب و نامناسب برای هر گروه سنی است.
پینوشت: در این گزارش از اطلاعات مقاله «GTA VI؛ از هیجان بزرگسالان تا آسیبپذیری کودکان؛ فاصلهای که والدین باید پر کنند» منتشر شده در سایت «چهبازی» استفاده شده است.