عبور از تقلید، تولد هویت؛
چرا معماری و طراحی ایران باید به «خاک و جغرافیا» بازگردد؟
بازارهای داخلی و جهانی تشنهی اصالتاند؛ محصولی که داستان خاک ایران و هندسهی بومی را پشت سر داشته باشد، بدون شک به یک کالای لوکس و پرمخاطب تبدیل خواهد شد.
سالهاست که جریان ساختوساز، طراحی داخلی و معماری در ایران دچار یک دوگانگی آزاردهنده شده است؛ از یک سو، کپیبرداری سطحی و بدون ریشه از آلبومهای مدرن غربی یا لوکسهای وارداتی که هیچ سنخیتی با نور، اقلیم، مصالح و روح زندگی ایرانی ندارد، و از سوی دیگر، بازآفرینی موزهوار و کهنهای که پاسخگوی نیاز انسان مدرن نیست. این روند، ما را به سمت نوعی «بحران هویت و زنانگیِ فرمالِ وارداتی» کشانده است؛ فضاهایی بیروح و کالاهایی تکراری که تنها تقلید محض از نمونههای خارجیاند و هیچ نشانهای از اصالت در آنها دیده نمیشود.
اما رویدادها و دستاوردهای اخیر معماران پیشروی ایرانی در مجامع بینالمللی (همچون حضور موفق دفاتر ایرانی در رویدادهای جهانی بریکس)، پیام بسیار روشنی را مخابره کرد: دیگر نیازی به کپی از نمونههای خارجی نیست. معماری، هنر و طراحی ایران باید بر اساس جغرافیا، خاک، فضا و الگوهای بومیِ خود بازتعریف و خلق شود. بازگشت به خرد بومی به معنای درجا زدن در گذشته نیست، بلکه بهروزرسانی هوشمندانهی آن با تکنولوژیهای نوین ساخت، متریالهای پیشرفته و نیازهای انسان معاصر است.
برای اینکه این تفکر از سطح یک شعار ایدئولوژیک خارج شده و به جریان غالب مارکت تبدیل شود، باید سه گام اساسی برداریم: نخست، صنعتیسازی و مقیاسپذیری هنرها و معماری ایرانی در قالب ملزومات سبک زندگی نظیر مبلمان، اکسسوری و جدارههای مدرن؛ دوم، اجرای پروژههای محرک و پرچمدار مانند هتلهای بوتیک و فضاهای تجاری لوکس، تا سرمایهگذار ارزش افزوده و پرستیژِ این سبک را به چشم ببیند؛ و سوم، تکیه بر «روایتگری و برندینگ».
بازارهای داخلی و جهانی تشنهی اصالتاند؛ محصولی که داستان خاک ایران و هندسهی بومی را پشت سر داشته باشد، بدون شک به یک کالای لوکس و پرمخاطب تبدیل خواهد شد. زمان آن رسیده که طراحی نوین ایرانی، نه به عنوان یک تقلید درجهدوم، بلکه به عنوان یک جریان اصیل و ارزشآفرین وارد مارکت اقتصادی کشور شود.