رنسانس نفتی در نیمکره غربی؛
آیا جنگ تاجوتخت انرژی خاورمیانه را به قاره آمریکا منتقل کرد؟
چالش آمریکا برای نفت خاورمیانه پایان نخواهد یافت
در سال ۲۰۲۶، نقشه جهانی نفت دستخوش تغییری بنیادین شده و مرکز ثقل بازار از خاورمیانه به سمت قاره آمریکا (بهویژه تگزاس، کانادا و برزیل) متمایل شده است. طی چند هفته ابتدای سال ۲۰۲۶، قاره آمریکا نزدیک به نیمی از نفت جهان را تأمین کرد. اگرچه این جهش تا حدودی ناشی از توقف صنعت انرژی در خلیج فارس به دلیل جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز بود، اما نمایانگر یک روند بلندمدت و ساختاری است.
در حال حاضر قاره آمریکا روزانه حدود ۴۲ میلیون بشکه نفت تولید میکند که از مجموع تولید خاورمیانه فراتر رفته است. این افزایش تولید نه تنها فشار قیمتهای ناشی از درگیریهای منطقهای را تا حدودی خنثی کرده، بلکه وابستگی جهانی به نفت خاورمیانه را به شدت کاهش داده است.
تحلیل وضعیت تولید در قاره آمریکا
تحولات اخیر نشاندهنده یک جهش بیسابقه در تولید هیدروکربن در نیمکره غربی است. در حالی که در سال ۲۰۰۰، سهم قاره آمریکا از تولید جهانی تنها ۲۶ درصد بود، این رقم در سال ۲۰۲۶ در شرایط عادی به ۴۰ درصد و در دورههای بحرانی به بیش از ۴۵ درصد رسیده است.
آمار و ارقام کلیدی تولید (۲۰۲۶)
(تولید بر مبنای میلیون بشکه در روز)
مجموع تولید قاره آمریکا: ۴۲
نفت خام آمریکا: ۱۳.۷
سایر مایعات نفتی آمریکا: ۸
سوختهای زیستی (اتانول و بیودیزل): ۲.۵
تولید سایر نقاط جهان (آوریل ۲۰۲۶): ۵۱
محرکهای رشد تولید
پنج کشور نقش اصلی را در افزایش تولید ۳.۲ میلیون بشکهای نسبت به دو سال گذشته ایفا کردهاند:
ایالات متحده: ادامه انقلاب شیل و افزایش بهرهوری.
کانادا و برزیل: پیشبینی میشود مجموع تولید این دو کشور تا پایان سال ۲۰۲۷ از عربستان فراتر رود.
گویان: تولید نفت خام این کشور اکنون با لیبی برابری میکند.
آرژانتین: بهرهبرداری از منابع با هزینه پایین.
ونزوئلا: بازگشت به روند صعودی تولید علیرغم سوءمدیریتهای گذشته.
انقلاب شیل آمریکا همچنان به عنوان یکی از تاثیرگذارترین رویدادهای ژئواکونومیک قرن ۲۱ شناخته میشود. شرکتهای آمریکایی با تغییر استراتژی از "تولید ثابت" به "رشد تکرقمی"، تولید خود را تسریع کردهاند.
عوامل فنی و اقتصادی موثر در رشد آمریکا عبارتند از:
۱. افزایش بهرهوری: شرکتها حتی با هدفگذاری برای تولید ثابت، به دلیل پیشرفتهای فنی شاهد رشد تولید بودهاند.
۲. بازگشت دکلهای حفاری: با باقی ماندن قیمت نفت بالای ۷۰ دلار، تعداد دکلهای فعال و گروههای تکمیل چاه به بالاترین سطح در ۱۶ ماه اخیر رسیده است.
۳. حل معضل گاز همراه: در حوزه پرمین (Permian Basin)، تولید گاز همراه که پیش از این به دلیل محدودیت ظرفیت خط لوله باعث منفی شدن قیمت گاز (تا منفی ۱۰ دلار) شده بود، اکنون با افتتاح خط لولههای جدید بهبود یافته است.
زیرساختهای جدید خط لوله در تگزاس
خط لوله Hugh Brinson: متعلق به Energy Transfer LP که به تازگی افتتاح شده است.
پروژه توسعه Gulf Coast Express: متعلق به Kinder Morgan Inc.
خط لوله Blackcomb: تا اواخر سال ۲۰۲۶ عملیاتی میشود. این زیرساختها باعث شدهاند قیمت گاز در هاب Waha به مثبت ۲ دلار بازگردد و تولیدکنندگانی که چاههای خود را به دلیل قیمتهای منفی بسته بودند، دوباره به تولید بازگردند.
تغییر در نظم ژئوپلیتیک انرژی
بحرانهای خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز در مارس و آوریل ۲۰۲۶، باعث سقوط تولید کشورهایی نظیر عربستان، کویت، عراق، قطر، بحرین و امارات شد. این موضوع فرصتی استثنایی برای تثبیت جایگاه قاره آمریکا ایجاد کرد.
ویژگیهای تولید جدید در آمریکای جنوبی
تابآوری در برابر نوسانات قیمت: پروژههای فراساحلی در برزیل و گویان به شکلی طراحی شدهاند که حتی با افت قیمت نفت، به دلیل سرمایهگذاریهای بلندمدت، به تولید ادامه دهند.
هزینه پایین: تولیدکنندگان در کانادا و آرژانتین از مزیت هزینه پایین برخوردارند، یعنی تضمین سرمایهگذاری.
نتیجهگیری
نقشه جهانی نفت به طور اساسی بازطراحی شده است. ناآرامیهای مداوم در خاورمیانه باعث جذب سرمایه بیشتر به سمت پروژههای منطقهای در قاره آمریکا شده است. این روند نه تنها تولید را به سطوح بیسابقهای رسانده، بلکه صنعت نفت را به سمت غرب و در نزدیکی مراکز تصمیمگیری سیاسی واشنگتن سوق داده است. قاره آمریکا اکنون نه تنها به لحاظ حجم تولید، بلکه به لحاظ پویایی و رشد، به مرکز جدید قدرت انرژی در جهان تبدیل شده است.
*ترجمه: کانال تلگرامی بازنگاه