روایت نشست کارزارهای صنفی دانشجویان

*نرگس سجادی

 پلتفرم اجتماعی کارزار که میزبان بیش‌از 16000 امضا در اعتراض به خبر تغییر سازوکار تغذیه‌‌ای دانشجویان بوده است؛ با دعوت از نویسنده کارزار، دبیران صنفی دانشگاه‌ها، فعالان ادوار صنفی و دانشجویی، و سه‌تن از مسئولان وزارتخانه؛ دکتر سعید حبیبا معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان، دکتر مهدی قاسمی دستیار پیگیری‌ها و مشاور اقتصادی وزیر علوم و دکتر محمدعلی دادگسترنیا مدیرکل روابط‌عمومی و دستیار رسانه‌ای وزیر علوم؛ به بررسی ابعاد، نقاط ضعف و ابهامات پیرامون طرح جدید تغذیه‌ دانشجویی پرداخت. در این نشست سه‌ونیم‌ساعته، فعالان صنفی، اجرای طرح جایگزینی یارانه‌ غذای دانشجویی را بستری برای افزایش شکاف طبقاتی و در ادامه‌ی سیاست پولی‌سازی دانشگاه، فاقد زیرساخت‌های شهری و دانشگاهی لازم و دارای ابهامات سیستمی و رانتی دانستند. آن‌ها کوچک‌شدن سفره‌ی دانشجویان و دشواری شرایط زیست دانشجویان خوابگاهی را نتیجه‌ی عدم تعدیل مبلغ یارانه اعلامی به‌نسبت نرخ تورم کشور عنوان کرده و هشدار دادند، احساس تبعیض و خشم ناشی از این سیاست‌گذاری، تشدید وضعیت امنیتی دانشگاه‌ها را در پی خواهد داشت.

تغذیه دانشجویان در مسیر تغییر: هدف افزایش رضایتمندی‌ست

در ابتدای نشست دکتر محمدعلی دادگسترنیا به تشریح فرآیند تصویب طرح پرداخت و گفت: «این طرح نتیجه‌ی بیش از دوسال مطالعات تطبیقی و یک سال اجرای آزمایشی در برخی دانشگاه‌هاست. در این مدت تمام جوانب طرح را بررسی کردیم و برخلاف ایماجی که در ذهن دانشجویان ایجاد شده، قرار نیست تعرفه غذایی افزایش پیدا کند و یا فشار مضاعفی بر دانشجو وارد شود. برعکس، شفافیتی که در نتیجه‌ی اجرای این طرح به وجود خواهد آمد؛ شایسته‌ی تقدیر است.»

در ادامه دکتر سعید حبیبا نیز هدف از اجرای طرح را تغییر و دگرگونی در بحث تغذیه با رویکرد رضایتمندی بیشتر دانشجویان دانسته و گفت: «مسئولان وزارت علوم برای رفع ابهامات طرح، حاضر به گفت‌وگو با دانشجویان هستند.»

ترس ما افتادن بار تورم از دوش دولت به دانشجوست

علیرضا حمامی، نویسنده کارزار «درخواست توقف طرح جدید تغذیه وزارت علوم» و دبیر صنفی خوابگاه‌های دانشگاه تهران است. او با بیان سابقه‌ی تجربه‌ی اجرای آزمایشی این طرح در سال گذشته، واقعیت ریسک تورمی موجود را علت اصلی مخالفت‌ها با طرح اعلامی می‌داند: «شهریورماه سال1403، صندوق رفاه دانشجویی، هزینه‌ی هر غذا را 110هزارتومان در نظر گرفت، با احتساب ۴۰هزارتومانی که دانشگاه به این مبلغ اضافه می‌کند، هزینه‌ی تمام‌شده به 150هزار تومان رسید اما در کم‌تر از پنج‌ماه شاهد دوبار تعدیل قیمت‌ها بودیم. یکی در اردیبهشت و دیگری در بهمن‌ماه بعد از اعتراضات ۱۸و۱۹ دی؛ که قیمت‌ها اول به ۲۵۰هزارتومان و بار دوم به ۳۵۰هزارتومان رسید.»

این فعال صنفی اضافه کرد: «با وجود ادعای تخصیص ۴همت برای پوشش تورمی طرح تغذیه، تنها در یک سال 350درصد افزایش قیمت داشتیم. حالا ۱۸درصد پوشش تورمی تا چه اندازه بر این مبلغ اثرگذار خواهد بود؟ نمی‌دانیم.»

حمامی با محاسبه‌ای مبتنی بر فرض تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۳۷درصدی (از جنگ دوازده روزه تا امروز)، تخمین می‌زند در دوترم پیش‌رو دانشجویی که در شهر تهران با ریسک تورمی بالا زندگی می‌کند برای دریافت سه‌وعده غذا بایستی روزانه 840هزارتومان از جیب خود کنار بگذارد. او با اشاره به تبعیض دسترس‌پذیری دانشگاه‌های مختلف گفت: «همین حالا در خیابان کارگر شمالی و نزدیکی دانشگاه تهران با ۳۵۰هزارتومان هیچ‌چیز نمی‌شود خرید. اگر به همین روال ادامه یابد، سوءتغذیه دانشجویان و افزایش بومی‌گزینی اولین نتایج طرح خواهد بود. حتی در تهران هم تفاوت جدی بین دانشجوی شهید بهشتی که در ولنجک تحصیل می‌کند با مایی‌ست که در مرکز شهر هستیم، شهرستان‌ها بماند.»

اساسا طرح چیست؟

دکتر مهدی قاسمی، مشاور اقتصادی وزیر علوم، از دانشجویان خواست برداشتشان از طرح جدید تغذیه و دلیل مخالفتشان با آن را توضیح دهند: «به ما بگویید شما از این طرح چه فهمی کردید و اساساً مشکل‌تان با طرح اعلامی چیست؟»

محمدهادی نجفی‌پور، دبیر شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت، در جواب به سوال دکتر مهدی قاسمی پرسید: « آقای دکتر می‌پرسند مشکل طرح چیست؟ سوال ما این است اساسا طرح چیست؟» او گفت: «دوماه پیش در جلسه‎‌ی سازمان امور دانشجویان بنده به دکتر حبیبا گفتم پیش‌نویسی تهیه کنید تا راجع‌به طرح صحبت کنیم. در جلسه‌ای داخل دانشگاه علامه، پیش‌نویسی ارائه شد که هیچ جزئیاتی از این طرح در آن نبود. حتی همین 350هزارتومان  و 250هزارتومان هم ذکر نشده بود. اول باید طرح را شفاف کنیم وقتی بدون شفافیت جلو می‌رویم قطعا تمامی این سوالات در ذهن دانشجو شکل می‌گیرند.» نجفی‌پور نبود تضمین جدی برای تخصیص بودجه و گزارش مالی دقیق و جامع را از نواقص اصلی این طرح عنوان کرد: «در چندماه گذشته، دانشگاه‌های زیادی از جمله دانشگاه ما طبخ داشتند.  به دانشجویان یارانه داده و طرح را اجرا کردیم. در همین لحظه پرداختی صندوق رفاه و دولت به دانشگاه‌ها چقدر بوده؟ آیا پرداختی داشتید؟ وقتی همین سه‌چهارماه را نتوانستید پرداخت کنید، برای مهرماه چه تضمینی داریم؟»

تامین‌کننده جایگزین پیمانکار می‌شود

دکتر سعید حبیبا با بیان نمونه‌های موفق تجربه‌ی رستوران‌های مکمل در دانشگاه تبریز و سمنان، نواقص و نارضایتی‌ها از طرح را ناشی از سوءمدیریت مدیران دانشگاه دانست.  به باور او، مدیریت جدید با رویکردی تازه سعی در افزایش تنوع غذایی و رضایت دانشجویان دارد. حبیبا یکی از مشکلات سازوکار فعلی را بدهی دانشگاه‌ها به پیمانکاران و نارضایتی هم‌زمان دانشگاه و دانشجویان از کیفیت غذا دانسته  و گفت در طرح جدید، یارانه دولت مستقیماً به تأمین‌کننده پرداخت می‌شود.

در پاسخ به نگرانی دانشجویان درباره تأمین بودجه، حبیبا گفت اجرای طرح منوط به گرفتن تضمین از بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و وزیر علوم است. او تأکید کرد: «اگر تصمیم به اجرای این طرح است، بایستی تضامینی از عالی‌ترین مقامات در این زمینه گرفته شود.»

رئیس سازمان امور دانشجویان درباره سازوکار پرداخت یارانه نیز توضیح داد که در شهرهای بزرگ، تأمین‌کنندگان برای ارائه غذا با یکدیگر رقابت خواهند کرد و در شهرهای کوچک، پیمانکار نقش تأمین‌کننده را بر عهده می‌گیرد. به گفته او، با ثبت رضایت دانشجو در سامانه، وجه غذا پس از تأیید دانشگاه و صندوق رفاه، ظرف یک هفته تا حداکثر یک ماه به تأمین‌کننده پرداخت خواهد شد.

گزینه‌های بیشتری که برای من نیست

نازنین حاجی‌لو، دانشجوی روان‌شناسی دانشگاه تهران، طرح جدید تغذیه را از منظر دانشجویان کم‌برخوردار مورد انتقاد قرار داد و گفت: «من به‌عنوان دانشجوی فرودستی که از ابتدا ورودم به دانشگاه سخت و در رقابتی نابرابر بود، حس می‌کنم هر سال ادامه‌ی حضور و تحصیلم در دانشگاه دشوار و دشوارتر می‌شود.» حاجی‌لو با اشاره به افزایش هزینه غذا اضافه کرد: «ترجیح می‌دهم فقط دوگزینه برای انتخاب داشته باشم که بتوانم یکی را بخورم، تا این‌که چندین گزینه جذاب وجود داشته باشد، اما روی میز من نباشند.»

او همچنین نحوه اعلام طرح را مورد انتقاد قرار داده و گفت: «گفت‌وگو با دانشجویان پس از تصویب و اجرای طرح، به معنای نادیده گرفتن حق اعتراض آنهاست.» حاجی‌لو با اشاره به سخنان یکی از مسئولان وزارت علوم درباره استقبال دانشجویان از طرح در صورت آشنایی با آن، ادامه داد: «گویا اصلا این امکان را برای دانشجو در نظر نمی‌گیریم که شاید دغدغه‌هایی داشته باشد که با تحلیل‌ها و پیش‌بینی‌های ما نخواند.»

به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید