معمای تازه در روابط آمریکا و عربستان؛ شرطگذاری ناگهانی ترامپ بر سر توافق هستهای
نشریه آتلانتیک در گزارشی از افزایش تردیدها نسبت به پایداری تعهدات دونالد ترامپ خبر داد و نوشت توافق هستهای تازه آمریکا و عربستان، تنها یک روز پس از امضا، با اظهارات جدید رئیسجمهور آمریکا وارد مرحلهای از ابهام شده است؛ وضعیتی که میتواند بر معادلات امنیتی ریاض و آینده همکاریهای راهبردی دو کشور اثرگذار باشد.
به گزارش هم میهن آنلاین و به نقل از خبرآنلاین، نشریه آمریکایی آتلانتیک در گزارشی با تمرکز بر توافق همکاری هستهای میان آمریکا و عربستان سعودی نوشت غیرقابل پیشبینی بودن سیاست خارجی دونالد ترامپ، سالهاست متحدان سنتی واشنگتن را با تردید و سردرگمی مواجه کرده و اکنون حتی کشورهایی که سرمایهگذاری مالی گستردهای روی روابط با او و خانوادهاش انجام دادهاند نیز نسبت به میزان قابل اتکا بودن تعهداتش دچار تردید شدهاند.
بر اساس این گزارش، توافق همکاری هستهای میان آمریکا و عربستان در ۲۲ ژوئیه میان کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و همتای سعودی او امضا شد؛ توافقی که قرار بود مسیر توسعه و بهرهبرداری شرکتهای آمریکایی از نیروگاههای هستهای تجاری در عربستان را هموار کند. آتلانتیک این توافق را پروژهای چند دههای و چند میلیارد دلاری توصیف کرده که حتی در برخی روایتها، احتمال ایجاد تأسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان نیز برای آن مطرح شده بود.
به نوشته این نشریه، ریاض نزدیک به دو دهه برای دستیابی به چنین توافقی تلاش کرده و دولتهای مختلف آمریکا از زمان باراک اوباما تاکنون، در اصل با آن همراه بودهاند، اما همواره دو شرط اساسی را مطرح میکردند: نخست، اعمال محدودیتهایی برای جلوگیری از استفاده نظامی عربستان از فناوری غنیسازی و دوم، عادیسازی روابط ریاض با اسرائیل.
آتلانتیک در ادامه نوشت با بازگشت ترامپ به ریاستجمهوری در سال ۲۰۲۴، مقامهای سعودی تصور میکردند زمان نهایی شدن این توافق فرا رسیده است؛ بهویژه آنکه در سالهای اخیر، سرمایهگذاریهای قابل توجهی روی ترامپ و اعضای خانواده او انجام شده بود. از جمله این موارد، قراردادهای اعطای امتیاز به سازمان ترامپ و نیز سرمایهگذاری قابل توجه در شرکت سرمایهگذاری خصوصی متعلق به جرد کوشنر، داماد ترامپ، عنوان شده است.
این گزارش میافزاید انتشار جزئیات اولیه توافق، این برداشت را ایجاد کرده بود که واشنگتن با غنیسازی اورانیوم در عربستان موافقت کرده و در عین حال، شرط به رسمیت شناختن اسرائیل را نیز کنار گذاشته است. اما تنها یک روز پس از امضای توافق، ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال اعلام کرد این توافق شامل غنیسازی اورانیوم نمیشود و اجرای آن بهطور کامل منوط به پیوستن عربستان به توافقنامههای ابراهیم و عادیسازی روابط با اسرائیل است.
به نوشته آتلانتیک، همین موضعگیری ناگهانی، فضای گستردهای از ابهام درباره سرنوشت توافق ایجاد کرده است. این نشریه با اشاره به گمانهزنیهای مطرح در رسانههای آمریکایی تأکید کرد هنوز روشن نیست که آیا ترامپ پس از انتقاد برخی جمهوریخواهان در پی تغییر یا توقف این توافق است یا آنکه این اظهارات صرفاً بخشی از مواضع متغیر و چندلایه او محسوب میشود و در نهایت تأثیر عملی بر مسیر اجرایی توافق نخواهد گذاشت.
در ادامه این گزارش آمده است ترامپ پیش از مطرح کردن شرط تازه خود، هیچگونه هماهنگی قبلی با مقامهای سعودی انجام نداده بود و همین موضوع، آینده توافق در کنگره آمریکا را نیز با ابهام بیشتری مواجه کرده است. آتلانتیک نوشت اکنون عربستان با این پرسش روبهروست که چرا با وجود سرمایهگذاری گسترده روی ترامپ و حلقه نزدیکانش، هنوز به نتیجه مورد انتظار خود نرسیده و آیا فشارها و انتقادهای رسانهای در آمریکا میتواند بر سرنوشت یک توافق چند میلیارد دلاری اثر مستقیم بگذارد یا نه.
این نشریه همچنین مدعی شد این تحول در شرایطی برای عربستان رخ داده که پس از ناکامی جنگ ترامپ علیه ایران، موقعیت امنیتی و منطقهای ریاض با پیچیدگیهای بیشتری روبهرو شده است. به نوشته آتلانتیک، این جنگ نهتنها به تضعیف ایران منجر نشد، بلکه جایگاه تهران را در برخی معادلات منطقهای تقویت کرد و بر اهمیت کنترل ایران بر تنگه هرمز افزود؛ گذرگاهی که برای صادرات انرژی و دسترسی عربستان به بازارهای جهانی نفت اهمیت راهبردی دارد.
آتلانتیک در بخش دیگری از این گزارش نوشت عربستان اکنون بیش از گذشته به تضمینهای امنیتی نیاز دارد، اما در عین حال آمریکا را بهعنوان متحد سنتی خود، بازیگری بیثبات و کماتکا میبیند. به باور این نشریه، در چنین فضایی ممکن است بخشی از محافل تصمیمساز در ریاض، دستیابی به توان هستهای مستقل را یکی از الزامات بقا و بازدارندگی در نظم جدید غرب آسیا ارزیابی کنند.
در ادامه گزارش آمده است حامیان توافق هستهای واشنگتن و ریاض همواره هشدار دادهاند که اگر آمریکا از همکاری هستهای با عربستان خودداری کند، این کشور ممکن است برای دریافت فناوری هستهای و حتی همکاریهای امنیتی گستردهتر به سمت روسیه یا چین متمایل شود؛ سناریویی که میتواند آرایش ژئوپلیتیکی منطقه و رقابت قدرتها در غرب آسیا را وارد مرحله تازهای کند.
آتلانتیک در جمعبندی گزارش خود با اشاره به سابقه تغییر مواضع ترامپ در حوزههایی چون تجارت، مهاجرت، تعرفهها و برخی تصمیمات نظامی، نوشت هنوز مشخص نیست شرط تازه او درباره عادیسازی روابط عربستان با اسرائیل نیز در ادامه دستخوش تغییر خواهد شد یا خیر. این نشریه نتیجهگیری کرد که متحدان سنتی آمریکا سالهاست از بیثباتی رفتاری ترامپ در سیاست خارجی متأثر شدهاند، اما اکنون حتی بازیگرانی که سرمایهگذاری مالی گستردهای روی روابط با او و خانوادهاش داشتهاند نیز با یک پرسش اساسی مواجهاند: آیا اساساً میتوان به تعهدات و دیپلماسی ترامپ اعتماد کرد؟
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
