بازبینی دهکبندی یارانهبگیران شدت گرفت؛ چه عواملی میتواند یارانه خانوارها را قطع کند؟
همزمان با تداوم پرداخت یارانه نقدی به دهکهای چهارم تا نهم، روند بازنگری در دهکبندی خانوارها با دقت بیشتری دنبال میشود؛ وضعیتی که میتواند در ماههای آینده بر میزان دریافتی یا حتی تداوم پرداخت یارانه برخی خانوارها اثر بگذارد.
به گزارش هم میهن آنلاین و به نقل از خبرآنلاین، تازهترین دادههای مربوط به پرداخت یارانه نقدی نشان میدهد در کنار ادامه واریز مبالغ حمایتی به خانوارهای مشمول، فرآیند شناسایی و بازبینی وضعیت اقتصادی خانوارها نیز با جدیت بیشتری در حال انجام است؛ موضوعی که میتواند به جابهجایی دهکها و در برخی موارد، حذف یارانه منجر شود.
یارانه نقدی همچنان یکی از ابزارهای اصلی دولت برای کاهش فشار معیشتی بر خانوارها به شمار میرود، اما رشد هزینههای زندگی و تداوم تورم باعث شده کارایی این حمایتها برای بخش قابل توجهی از مشمولان کاهش یابد. در چنین شرایطی، دولت ضمن ادامه پرداختها، بازنگری در اطلاعات اقتصادی خانوارها و بهروزرسانی آزمون وسع را نیز در دستور کار قرار داده است.
بررسی آمار پرداخت یارانه در تیرماه ۱۴۰۵ نشان میدهد مجموع منابع اختصاصیافته برای دهکهای چهارم تا نهم به ۱۳۵ هزار و ۴۹۴ میلیارد ریال رسیده است. این رقم در مقایسه با خردادماه که ۱۳۵ هزار و ۴۹۰ میلیارد ریال بود، افزایش بسیار محدودی داشته و از ثبات نسبی بار مالی دولت در این بخش حکایت میکند.
آمارها همچنین نشان میدهد واریز یارانه از طریق ۲۸ بانک عامل انجام میشود و وضعیت استحقاق خانوارها برای دریافت این حمایتها بهصورت ماهانه و با اتکا به اطلاعات اقتصادی بهروزرسانی میشود. بر همین اساس، هرگونه تغییر در درآمد، دارایی یا ترکیب خانوار میتواند در مبلغ یارانه یا اصل دریافت آن اثرگذار باشد.
یکی از نکات قابل توجه در گزارش جدید، تغییر در ساختار خانوارهای مشمول است. تعداد سرپرستان خانوار در دهکهای چهارم تا نهم از ۱۵ میلیون و ۶۳۹ هزار و ۱۳۲ نفر در خرداد به ۱۵ میلیون و ۶۵۵ هزار و ۸۵۹ نفر در تیر رسیده که افزایش ۱۶ هزار و ۷۲۷ نفری را نشان میدهد. در مقابل، تعداد کل افراد تحت پوشش تنها ۳۸۳ نفر بیشتر شده و از ۴۵ میلیون و ۱۷۵ هزار و ۶۱ نفر به ۴۵ میلیون و ۱۷۵ هزار و ۴۴۴ نفر رسیده است.
این اختلاف معنادار نشان میدهد بخش مهمی از تغییرات، ناشی از تفکیک خانوارها، ثبت خانوارهای تازه، ازدواج، استقلال فرزندان و بهروزرسانی اطلاعات در پایگاه رفاه ایرانیان بوده است؛ روندی که از افزایش دقت در شناسایی وضعیت واقعی خانوارها حکایت دارد.
در ارزیابی دهکبندی، مهمترین عامل، تصویری کلی از توان اقتصادی خانوار است. افزایش درآمد اعضای خانواده، اشتغال جدید، رشد حقوق یا ایجاد منبع درآمد مستمر میتواند جایگاه خانوار را در دهکهای بالاتر قرار دهد. همچنین داراییهای ثبتشده مانند ملک، خودرو و سایر سرمایهها نیز در این ارزیابی نقش تعیینکننده دارند.
در همین حال، گردش حساب و نوع تراکنشهای بانکی نیز از جمله شاخصهای اثرگذار در آزمون وسع محسوب میشود، هرچند بررسی این تراکنشها باید با توجه به ماهیت آنها انجام شود. داشتن چند حساب بانکی بهتنهایی نشانه برخورداری نیست و حتی گردش بالای مالی نیز لزوماً به معنای درآمد بیشتر تلقی نمیشود؛ چرا که ممکن است بخشی از آن مربوط به جابهجایی پول میان اعضای خانواده، بازپرداخت بدهی، دریافت امانت یا فعالیتهای شغلی باشد.
با این حال، استفاده از حساب شخصی برای تراکنشهای مالی دیگران یا وجود گردشهای غیرمتعارف میتواند ارزیابی اقتصادی خانوار را تحت تأثیر قرار دهد. از سوی دیگر، تغییر در ترکیب خانوار مانند ازدواج، طلاق، تولد فرزند، فوت یکی از اعضا یا جدا شدن فرزندان از خانوار اصلی نیز ممکن است موجب تغییر دهک شود.
در حال حاضر، دهک دهم همچنان از فهرست یارانهبگیران خارج است و خانوارهای قرارگرفته در دهکهای هشتم و نهم بیشتر از سایر گروهها در معرض بازبینی قرار دارند؛ هرچند قرار گرفتن در این دهکها بهمعنای حذف قطعی یارانه نیست و تصمیم نهایی پس از بررسی کامل اطلاعات اقتصادی اتخاذ میشود.
کارشناسان برای کاهش احتمال قطع اشتباه یارانه، چند توصیه مشخص مطرح میکنند. یکی از مهمترین موارد، تفکیک وضعیت اقتصادی فرزندان متأهل و افراد مجرد شاغل بالای ۱۸ سال از خانوار اصلی است تا درآمدها و داراییها بهصورت تجمیعی محاسبه نشود. همچنین اصلاح اطلاعات مربوط به خودرو یا ملکی که واگذار شده اما همچنان به نام سرپرست خانوار ثبت است، اهمیت زیادی دارد.
ساماندهی حسابهای بانکی راکد و غیرضروری، تفکیک حسابهای شخصی و شغلی، خودداری از انجام تراکنش برای دیگران و ثبت دقیق اطلاعات اقتصادی نیز از دیگر اقداماتی است که میتواند به شفافتر شدن ارزیابی وضعیت خانوار کمک کند. این اقدامات بهمعنای دور زدن نظام دهکبندی نیست، بلکه برای کاهش خطا در تحلیل دادههای اقتصادی خانوارها ضروری است.
خانوارهایی که یارانه آنها قطع شده یا نسبت به دهک تعیینشده اعتراض دارند، میتوانند از طریق سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درخواست بازبینی ثبت کنند. در این سامانه، امکان مشاهده وضعیت دهک، بررسی اطلاعات اقتصادی و ثبت اعتراض با استفاده از مشخصات هویتی فراهم است.
پس از ثبت اعتراض، اطلاعات خانوار بار دیگر بررسی میشود و در صورت احراز خطا، دهک جدید اعلام خواهد شد. همچنین در صورتی که متقاضیان طی حدود ۱۰ روز پاسخی دریافت نکنند، میتوانند روند پیگیری را دوباره دنبال کنند تا درخواست آنها مجدداً مورد رسیدگی قرار گیرد.
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
